Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli

Authors : Muhittin ŞENALP, Sema TETİKER, Murat ŞENTÜRK

Pages : 143-198

Doi:10.25288/tjb.686651

View : 33 | Download : 10

Publication Date : 2021-01-17

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada sekans stratigrafisinin tüm kurallarının eksiksiz bir şekilde uygulanması, farklı jeolojik işlemlerle oluşan aşınma ve transgresyon yüzeylerinin özelliklerinin anlaşılması sonucu Gondwana Kıtası’nın kuzeyini oluşturan Güneydoğu Türkiye’nin stratigrafik istifleri, hidrokarbon yönünden zengin Suudi Arabistan’ın aynı yaş aralığındaki istifleri ile kolayca ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmalar sonunda yeni formasyonlar ve üyeler tanımlanmış, tektonik veya buzul kökenli aşınma yüzeyleri yardımıyla bazı formasyonların sınırları değiştirilmiştir. Neoproterozoyik kristalin temel insert ignore into journalissuearticles values(Telbesmi Formasyonu); ile Erken Ordovisiyen insert ignore into journalissuearticles values(Konur Formasyonu); arasında uzanan stratigrafik istif Derik İlçesi’nin yakınındaki Zabuk Vadisi boyunca kesintisiz olarak temsil edilmiştir. Orta-Geç Ordovisiyen yaşlı stratigrafik istif Kızıltepe İlçesinin batısındaki Bedinan insert ignore into journalissuearticles values(Gürmeşe); ile Yurteri köyleri arasında tüm açıklığı ile korunmuştur. Erken Siluriyen insert ignore into journalissuearticles values(Dadaş Formasyonu); ile Geç Permiyen-Erken Triyas insert ignore into journalissuearticles values(Gomanibrik Formasyonu); arasında uzanan stratigrafik istif Hazro ilçesinin kuzeybatısında temsil edilmiştir. Yukarıda sayılan bölgelerde çok sayıda stratigrafik ve sedimantolojik kesit ölçülmüş yaş tayinleri için denizel şeyl fasiyeslerinden, rezervuar potansiyellerini ortaya çıkarmak için kumtaşlarından örnekler alınmıştır. Orta Kambriyen yaşlı stromatolitik algli kireçtaşları insert ignore into journalissuearticles values(Koruk Formasyonu); potansiyel kaynak kaya ve rezervuar kaya olma özelliklerine sahiptir. Erken Ordovisiyen yaşlı Konur Formasyonu’nun deltayik kumtaşları yeni bir hazne kaya potansiyeli oluşturur. Bedinan Formasyonu’nu derince kazan buzul kökenli Yurteri Formasyonunun buzul-fluviyal kumtaşlarından bu bölgede ve Gondwana kıtası üzerindeki tüm ülkelerde önemli miktarlarda petrol ve gaz üretimi yapılmaktadır. Siluriyen yaşlı Dadaş Formasyonu’nun tabanındaki organik maddece zengin şeyller tüm Paleozoyik istifleri için verimli bir kaynak kaya oluşturur. Geç Siluriyen yaşlı Hazro Kumtaşından uzun süredir petrol üretimi yapılmaktadır. Yeni açılacak arama kuyularının lokasyonlarının sağlıklı bir şekilde tespit edilebilmesi için hidrokarbon potansiyeline sahip tüm formasyonların çökelme ortamları göz önünde bulundurularak, onların kaynak ve rezervuar kayaları için fasiyes ve izopak haritalarının hazırlanması ve özellikle, kaynak kayasında oluşan hidrokarbonların potansiyel rezervuar fasiyesine olan göç yollarının belirlenmesi arama ve üretimden sorumlu jeoloğun en önemli görevlerindendir.
Keywords : Gondwana buzullaşma dönemleri, Hidrokarbon potansiyeli, Kaynak kaya, Örtü kaya, Paleozoyik istifleri, Rezervuar kaya

ORIGINAL ARTICLE URL