Denizli İlinin (GB Türkiye) Jeoçeşitliliği ve Önemli Jeositleri / Geodiversity and Significant Geosites of the Denizli Province (SW Türkiye)

Authors : Mehmet Özkul, Arzu Gül, Barış Semiz, Tamer Koralay, Savaş Topal, Ali Gökgöz, Hülya Özen, Hüseyin Erten, Mete Hançer, Halil Kumsar

Pages : 145-188

Doi:10.25288/tjb.1559108

View : 321 | Download : 385

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Güneybatı Anadolu’da 12.134 km2’lik yüzölçüme sahip Denizli ilinin jeoçeşitliliği oldukça fazladır. Ondokuz ilçeye yayılmış olan ilin jeoçeşitliliği, yaşlıdan gence doğru Menderes Masifi, Likya Napları, Oligosen molası, Neojen karasal istifleri, Neojen volkanitleri ve Kuvaterner oluşumları içinde dağılım gösterir. Buldan İlçesi çevresinde bulunan Menderes Masifi’nin gnaysları ve beraberindeki şistler muhtemelen hem bölgenin hem de Türkiye’nin en yaşlı kayaçları arasındadır. Yerleşimleri özellikle Geç Kretase-Eosen döneminde gerçekleşen Likya Napları içindeki Geç Triyas karbonat-evaporit dilimi ildeki ender yüzeylemelerden birisidir. Öte yandan nap yerleşimlerinin devam ettiği geç Oligosen döneminde KD-GB uzanımlı bir havzayı dolduran molas istifleri ilde oldukça yaygındır. Mart 2024’de Denizli Oligosen molası Türkiye’nin İlk 100 Jeositi arasında yerini almıştır. Denizli Havzası’nın Neojen çökel dolgusu kendine özgüdür ve Batı Anadolu’daki diğer graben dolgularından farklı özellikler taşır. Bu farklı özelliklerden birisi paratetis mollusk faunası barındırmasıdır. Neojen-Kuvaterner dönemi jeoçeşitlilik unsurları, havza dolguları, horst-graben yapıları ve normal faylar, açılma çatlakları ve bunları ortaya çıkaran genişleme tektoniği ile yakından ilişkilidir. Özellikle Kuvaterner’de kanyonlar, mağaralar, heyelanlar, jeotermal alanlar, sıcak su kaynakları, çeşitli traverten oluşumları, göller ve sulak alanlar jeoçeşitlilikte öne çıkmaktadır. Göller arasında en önemlisi kapalı bir havza olan Acıgöl’dür. Denizli’nin jeoçeşitliliğinde en önde gelen Pamukkale Travertenleri IUGS tarafından Dünya’nın İlk 100 Jeolojik Miras Alanı arasında gösterilmiştir. Yine Homo erectus bulgusunu barındıran ‘Denizli Traverteni’ Uluslararası Jeoloji Bilimleri Birliği-IUGS tarafından Ağustos 2024’te küresel mirastaş olarak onaylanmıştır.
Keywords : Denizli, jeoçeşitlilik, jeolojik miras, jeosit, Pamukkale, traverten

ORIGINAL ARTICLE URL