Ebeveyn-Bebek Kitap Etkileşim Ölçeği (EBKE): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Authors : Şehnaz Ceylan, Ayşetül Kübra Tutal, Melike Eroğlu

Pages : 440-473

Doi:10.24146/tk.1669403

View : 342 | Download : 548

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu çalışma ebeveyn bebek kitap okuma etkileşimini okuma rutini, öğrenme, etkileşim, kitap seçme, kitaplık oluşturma alt boyutlarıyla ölçmeye yönelik özgün bir ölçek geliştirmeyi amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmada ölçek geliştirmek amacıyla nicel yönteme dayalı betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmaya Türkiye’ de yaşayan 12-36 ay çocuğu bulunan ebeveynler katılmıştır. Ön uygulama grubuna 101 anne ve 4 baba, ikinci uygulama grubuna 375 anne ve üçüncü uygulama grubuna ise 246 anne katılmıştır. Çalışmada etik onay alındıktan sonra veriler bebek kütüphanelerinde yüz yüze ve Google form üzerinden online şekilde toplanmıştır. Katılımcılara ‘‘Kişisel Bilgi Formu’’ ve ‘‘Ebeveyn Bebek Kitap Etkileşim Ölçeği’’ uygulanmıştır. Veriler değerlendirilirken ‘‘Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) ve Barlet Küresellik Testi’’, ‘‘Açımlayıcı Faktör Analizi(AFA)’’ Doğrulayıcı Faktör Analizi(DFA)’’, ‘‘Mann Whitney U Testi’’ ve ‘‘Kruskal Wallis Varyans’’ analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: KMO ve Barlett testinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. AFA doğrultusunda ölçek 18 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. DFA’dan elde edilen modelin uyum indekslerinin yüksek olduğu ve yapı geçerliliğinin doğrulandığı bulunmuştur. Ayrıca ebeveyn-bebek kitap etkileşim düzeyinin ebeveynlerin yaşı, çocuğun cinsiyeti ve yaşı, ebeveynin çalışıyor olma durumu, geliri, çocuk sayısı, kütüphane ziyaretleri açısından incelenmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda Ebeveyn-Bebek Kitap Etkileşim Ölçeği’ nin 18 madde ve 5 alt boyutlu yapısının, ölçümü hedeflenen değerlendirme için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Ebeveyn-Bebek Kitap Etkileşim Ölçeği; Okuma Rutini, Öğrenme, Etkileşim, Kitap Seçme, Kitaplık Oluşturma alt boyutlarından oluşmaktadır. EBKE’ den elde edilen analizler sonucunda ebeveynlerin çocuk sayısı ve kütüphane ziyaretlerinin, bebekleriyle kitap etkileşimlerinde anlamlı bir fark yarattığı bulunmuş ancak diğer demografik özellikler ile anlamlı fark bulunmamıştır. Özgünlük: Ebeveyn ve bebek kitap etkileşimini okuma rutini, öğrenme, etkileşim, kitap seçme, kitaplık oluşturma alt boyutlarıyla ele alan özgün değerde ölçek geliştirerek alana katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Keywords : Bebeklik dönemi, ebeveyn bebek etkileşimi, kitap etkileşimi, ölçek geliştirme

ORIGINAL ARTICLE URL