MİTOKONDRİYAL YAŞLANMA
Authors : Elif Sarak, Yusuf Ceylan
Pages : 293-307
Doi:10.55930/jonas.1741124
View : 72 | Download : 88
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Review Paper
Abstract :Yaşlanma, hücresel ve moleküler seviyede bir dizi biyolojik değişiklikle karakterize edilen karmaşık bir süreçtir. Mitokondriler, enerji üretiminden sorumlu hücresel organel olarak, yaşlanma sürecinde merkezi bir rol oynar. Mitokondriyal işlev bozukluğu, yaşlanmanın temel biyolojik belirteçlerinden biridir. Mitokondri, enerji metabolizmasını yöneten ve hücresel homeostazda kritik rol oynayan organeldir. Yaşlanma süreci ile birlikte mitokondriyal fonksiyonlar bozulur, oksidatif stres artar ve enerji üretimi azalır. Bu durum, yaşa bağlı hastalıkların ve metabolik bozuklukların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Mitokondriyal yaşlanma, serbest radikallerin neden olduğu oksidatif hasar, protein homeostazının bozulması ve genetik mutasyonlar gibi çeşitli faktörler tarafından tetiklenmektedir. Serbest radikal teorisi, mitokondrilerde oluşan reaktif oksijen türlerinin (ROS), mitokondriyal DNA\\\'ya (mtDNA) zarar vererek yaşlanmayı hızlandırdığını öne sürülmüştür. Bu süreç, ATP üretimini olumsuz etkileyerek hücresel enerji dengesizliğine yol açmaktadır. Bu durum, nörodejeneratif hastalıklar, kardiyovasküler rahatsızlıklar, diyabet ve kanser gibi yaşla ilişkili hastalıklarda önemli rol oynar. Bu nedenle, mitokondriyal fonksiyonu korumaya ve iyileştirmeye yönelik terapötik yaklaşımlar büyük ilgi görmektedir. Egzersiz, beslenme düzenlemeleri ve bazı farmakolojik ajanlar, mitokondriyal sağlığı destekleyerek yaşlanma sürecini yavaşlatabilir. Günümüzde bilimsel ve tıbbi gelişmelerin insanların ömrünü daha uzun ve daha sağlıklı hale gelmesine olanak sağlamıştır. İlk başlarda bu konularda ki araştırmalar daha uzun süreli gençlik iksiri için kullanılmış olsa da günümüzde yaşa bağlı olan hastalıkların tedavi edilmesi veya belirtilerinin azaltılması üzerine gidilmiştir. Mitokodriyal yaşlanmanın mekanizmalarını daha fazla araştırmak ilerleyen dönemlerde yaşlılığa bağlı hastalıkları önlemek için büyük bir adım olabilir.Keywords : Mitokondri, yaşlanma, mtDNA, ROS
ORIGINAL ARTICLE URL