Hekimoğlu Nüshası Üzerinden Tekrarlı/Mükerrer Ayetlerde Denklik ve Farklılıklar

Authors : Gülşen Özçamkan Ayaz

Pages : 95-117

Doi:10.17133/tubar.1581495

View : 60 | Download : 54

Publication Date : 2025-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Kur’an’daki bazı ayetlerin yine Kur’an metni içinde olduğu gibi tekrar edildiği görülmektedir. Bunlar tekit, talim, tazim gibi amaçlar yahut Kur’an, sistematik yazılı metin süreçlerinden bağımsız bir şekilde yirmi üç yılda peyderpey indirilirken olayların veya bağlama uygun düşen sözlerin yinelenmesi ile açıklanabilir. Arapça Kur’an metninin başka bir dile aktarımı söz konusu olduğunda bu tekrar eden/mükerrer ayetlerin görünümü ayrıca dikkat çekicidir. Kelime kelime Kur’an tercümeleri, Arapça cümleler paralelinde yapıldığı için Türkçe cümle ögelerinin bir araya geliş özelliklerini kurallılık düzeyinde yansıtmamakla birlikte anlam yine de söz konusu unsurlar için bir örgütlenmeyi gerekli kılmaktadır. Aynı anlamı hedef dilde tamamlarken değişen aktarma unsurları ise anlam örgütlenmesinde fark ortaya koymaktadır. Buradan hareketle, aynı ayetin farklı yerlerdeki çevirilerini leksik, morfolojik ve sentaktik yapılanış bakımından karşılaştırmak gerek ek ve kelime gerekse cümle düzeyindeki denklikleri yansıtacaktır. Bu çalışmada, Harezm sahasına ait önemli bir tercüme olan ve Kur’an’ın bütününün tercümesini içeren Hekimoğlu nüshasındaki mükerrer ayetler incelenecek; bir ayetin aynı tercüme metnindeki farklı aktarılış biçimleri gösterilecektir. Kur’an’da yinelenen ayetler, tekrarın edebî ve söylemsel hedeflerinden bağımsız olarak metin içi sınırlarda değerlendirilecek, söz dizimi bütünlüğü içindeki denkliklere odaklanılarak Arapça kelimenin hangi Türkçe kelime ile karşılandığını tespite yönelik örneklerden farklı bir yol izlenecektir. Tercümedeki denklik ve farklılıklar mükerrer ayetler üzerinden bir mukayese ile sunulacaktır.
Keywords : Denklik, mükerrer ayetler, Hekimoğlu nüshası, Kur’an tercümesi

ORIGINAL ARTICLE URL