Kırgızcada Ekleşme Sırasında Sıfırla Nöbetleşme
Authors : Zhamila Arzybaeva
Pages : 59-72
Doi:10.17133/tubar.1621223
View : 70 | Download : 62
Publication Date : 2025-06-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Türk dillerinin ses bilgisi tarihinde ekleşme sırasında seslerin sıfırla nöbetleşmesi sıkça rastlanır bir durumdur. Bununla birlikte bu nöbetleşmeler dağınıktır. Türk dillerinin hemen hepsinde olduğu gibi Kırgızcada da ekleşme sırasında yan yana gelen seslerin özelliklerine göre veya bitişmeye bağlı vurgu sebebiyle seslerin sıfırla nöbetleştiği görülür. Ancak burada art zamanlılık, eş zamanlılık ayrımının yapılması son derece önemlidir. Bu çalışmada Kırgızcadaki ünlü ve ünsüzlerin eş zamanlı olarak sıfırla nöbetleşmeleri araştırılmıştır. Buna göre genellikle dar, bazen geniş ünlülerin sıfırla nöbetleşmesi vurgusuz orta hecede özellikle l, n, r, ve y akıcı seslerinin komşuluğunda gerçekleştiği görülmüştür. Ünsüzlerin sıfırla nöbetleşmesi de ağırlıklı olarak yine aynı akıcı ünsüzlerde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Buna göre Kırgızcada Türkçe kökenli sözcüklerde seslerin sıfırla nöbetleşmesi ilk olarak seslerin akıcılık özelliğiyle ilgili olduğu daha sonra vurgusuz orta hece dar ünlü pozisyonu (ki bu da genellikle akıcı ses yanında gerçekleşir) ile ilgili olduğu ileri sürülecektir. Ayrıca birleşik fiillerde de birleşme esnasında sıfırla nöbetleşmenin gerçekleştiği görülmüştür.Keywords : Kırgızca, morfonoloji, ünlü, ünsüz, sıfırla nöbetleşme
ORIGINAL ARTICLE URL
