Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Ankara Romanında Gündelik Hayatın Dönüşümü ve Eğlence Kültürü

Authors : Fatma Bilge Şimşek, Münire Kevser Baş

Pages : 131-145

Doi:10.17133/tubar.1674404

View : 187 | Download : 266

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Tanzimat ve Erken Cumhuriyet dönemi gibi modernleşmenin hız kazandığı dönemlerde Batı kültürüne ait gündelik hayat pratiklerinin Osmanlı-Türk gündelik hayatına dâhil olmaya başlamasıyla birlikte eğlence kültürü, kılık kıyafet tercihleri, yeme içme alışkanlıkları, görgü kuralları, kadın-erkek ilişkileri ve aile hayatı gibi pek çok alanda değişim ve dönüşüm yaşanmıştır. Fakat bu süreçte geleneksel ve modern paradigma arasında belirgin bir ikilik ve eşzamansızlık görünümleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Ankara romanında bu ikilik ve eşzamansızlık, aydın/bürokratlar ve halk arasında kurulmuştur. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Ankara’daki eğlence kültürünün Batı eksenli değişim ve dönüşüme uğraması ve bunun aydın/bürokratlar ve halk tarafından nasıl algılandığı örneklerle ortaya konmuştur. Özellikle Ankara’daki halkın alışık olmadığı, eğlence amaçlı aktivitelerin kadın-erkek beraber yapılması, yılbaşı balosu ve danslı çay ziyafeti gibi etkinliklerde aydın/bürokratlar ve halk arasındaki “mesafe” vurgulanmıştır. Modernleşmenin “yüzeyde” kalması sorunu da romanda ön plana çıkan bir diğer husustur. Ankara’da eğlence kültüründeki bu ikilik ve eşzamansızlık görünümlerinden doğan toplumsal gerilim ve kültürel çatışmalar romanın temel dinamiğini oluşturmuştur. Bu görünümleri incelemek, aynı zamanda bu görünümlerin bir kültürel çözümleme alanı hâline getirilmesinin önünü açabilir. Makalede, ikilik ve eşzamansızlık kavramlarından yararlanılarak Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Ankara romanı üzerinden, dönemin eğlence kültüründeki değişim ve dönüşüm incelenmiştir.
Keywords : Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara, gündelik hayat, İkilik, Eşzamansızlık

ORIGINAL ARTICLE URL