Ahmet Midhat’ın Hüseyin Fellâh Romanında Kölelikle İlgili Motifler

Authors : Zeki Gürel

Pages : 83-100

Doi:10.17133/tubar.1732390

View : 120 | Download : 249

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Ahmet Midhat, Osmanlı Devleti’nin son yıllarında yaşamış, Tanzimat Dönemi’nin ünlü ve önemli yazarlarından biridir. Onun romanlarında geniş mekân olarak Devlet-i Aliyye coğrafyası işlenmiştir. Romanlarında her ülke ve her ırktan insan bir şekilde yer almıştır. Roman kahramanlarının birbirleriyle ilişkileri ve bu ilişkilerden doğan çatışmalar, Ahmet Midhat’ın romanlarında birçok farklı konuyla birleştirilerek işlenmiştir. Tarihteki toplumların pek çoğunda önemli yer tutan kölelik müessesesi, esir ticareti ve hizmetçilik anlayışı Doğu ve Batı edebiyatlarında değişik türler ve mesajlarla sürekli işlenegelmiştir. Türk edebiyatında bütün âdet ve uygulamalarıyla beraber “kölelik” meselesini eserlerinde ilk kez Ahmet Midhat işlemiştir. Ahmet Midhat’ın Hüseyin Fellâh romanı da bunlardan biridir. Eser, Osmanlı Devleti kadar çeşitli ve geniş bir kahraman çeşitliliğine sahiptir. Roman, kendini feda ederek köleleşen Şehlevend adlı bir genç kızın şahsında bir cariyenin kişiliğini ören sıkıntı, esaret, özlem ve aşkları anlatır. Romanda esirliğin ve hürriyet yoksunluğunun yanı sıra Tanzimat Devri’ne özgü sosyal meseleler de ele alınır. Eserde kölelikle ilgili “köle olmak”, “efendi-köle münasebetleri”, “kölelik kurumunda erdem anlayışı” ve “esaretten hürriyete kavuşmak” birçok motifi görmek mümkündür. Yazarın, devrin bir sosyal panoramasını göstermedeki başarısı da bu yönüyle yadsınamaz bir hakikattir.
Keywords : Ahmet Midhat, Hüseyin Fellâh, kölelik

ORIGINAL ARTICLE URL