KUTADGU BİLİG`DE SÖZSÜZ İLETİŞİM UNSURU OLARAK VÜCUT HAREKETLERİ

Authors : Selcen Koca

Pages : 129-150

Doi:10.59257/turkbilig.1541333

View : 183 | Download : 323

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sözsüz iletişim; kelimeler dışındaki davranış ve unsurlarla, sözlü iletişim kanalları dışındaki imkânlarla anlam üretme sürecidir. Sözsüz iletişimin temel işlevi; sözlü iletişimi destekleyip güçlendirerek, onun yerine geçerek veya onunla çelişerek anlamı iletmektir. Sözsüz iletişimde mesaj farklı kanallarla iletilebilir. Vücut hareketleri, göz teması ve bakış, dokunma, sesin nitelikleri, zaman, mekân, dış çevre, nesne ve eşya, kıyafet, koku sözsüz iletişimin mesajlarını oluşturan başlıca unsurlardır. Sözsüz iletişim kanalları arasında vücut hareketleri ve bu kanalın bir alt kolunu teşkil eden göz teması ve bakış, vücudun bilinçli ve bilinçsiz/istem dışı hareketlerini ve duruşunu kapsar. Bilgi verme, duyguyu ifade etme veya iletişime çeşitli şekillerde katkı sağlama işlevine sahip vücut hareketleri; cinsiyete, yaşa, sosyal statüye, içinde bulunulan ortama, döneme, kültüre, coğrafyaya ve etnik kökene göre şekillenir ve değişir. Sözsüz iletişim unsurları; yazı dilinde sözcükler ve ifadelerle, betimleme yoluyla görselleştirilir. Özellikle edebî ve kurgusal metinlerde sözsüz iletişim unsurları; zihinsel, duygusal ve ruhsal hâllerin belirtilmesinde, bir eylemin betimlenmesinde, kişilerin arasındaki ilişkiyi ortaya koymada, karakterlerin tanımlanmasında ve tanıtılmasında, konuşma akışının sağlanmasında önemli bir işleve sahiptir. Bu çalışmada, İslami Türk edebiyatının bilinen ilk eseri olan Kutadgu Bilig\\\'de yer alan sözsüz iletişim unsurlarından vücut hareketleri tespit edilerek işaret ettikleri anlamlar ve işlevler bakımından analiz edilecektir. Buna göre çalışma sonucunda elde edilen veriler ve sunulan incelemelerle, yazılı bir metin olan Kutadgu Bilig\\\'de sözsüz iletişim unsurlarının nasıl, ne amaçla ve hangi işlevde kullanıldığı tespit edilecektir. Kutadgu Bilig\\\'de yer alan vücut hareketlerinin kültürel yapı ve toplumsal normlar, devlet geleneği ve siyasi protokol ve nezaket stratejileriyle ilişkisi aydınlatılarak duygusal ifadelerin belirtilmesindeki işleyişleri ve iletişimsel rolleri tartışılacaktır. Böylece özelde Kutadgu Bilig\\\'de genelde ise Türkçe yazı dilinde sözsüz iletişim unsurlarından vücut hareketlerinin özellikleri, görünümü, işleyişi ve işlevi ortaya koyulacaktır.
Keywords : sözsüz iletişim, vücut hareketleri, göz teması/bakış, Kutadgu Bilig, Karahanlı Türkçesi

ORIGINAL ARTICLE URL