TÜRK DÜNYASI AYDINLARININ KEMAL TAHİR’İN FİKİRLERİNE ETKİSİ

Authors : Mustafa Dere

Pages : 423-436

Doi:10.59257/turkbilig.1640490

View : 157 | Download : 209

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kemal Tahir (1910-1973) Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı içinde romancı kimliğiyle şöhret bulmuş önemli yazarlardan biridir. Bu önem, onun bütün romanlarını içerik bakımından fikrî bir konuya veya meseleye dayandırmasından kaynaklanmaktadır. Konularının kapsamı çok geniş olmakla birlikte yazarın temelde yerli bir sosyalizm arayışı içinde olduğu söylenebilir. Kemal Tahir söz konusu arayış sürecinde birçok farklı kaynağa gitmiş ve bu sayede şahsında entelektüel bir romancı kimliği inşa etmiştir. Bahsedilen kaynaklar arasında kısmi yeri olan Türk dünyası aydınlarını ve onların bazı eserlerini de saymak mümkündür. Özellikle İsmail Gaspıralı, Ahmet Ağaoğlu, Yusuf Akçura, Zeki Velidi Togan, Mirsaid Sultangaliyev, Abid Alimov gibi aydınlar Kemal Tahir’in ilgi duyduğu kimseler olmuştur. Bununla birlikte 1968 yılında Rusya’ya yaptığı gezi sırasında Türkiyat/Türkoloji enstitülerine uğraması ve hem enstitülerle hem de burada karşılaştığı aydınlarla ilgili çok kısa da olsa değerlendirmeler yapması Türk dünyasına duyduğu ilginin tesadüfi veya geçici bir hevesten ibaret olmadığını göstermektedir. Bu incelemede Türk dünyası aydınlarının Kemal Tahir’in fikirlerine etkisi tematik bir yaklaşımla ve notları ekseninde ele alınmaya çalışılmıştır. İnceleme, “Giriş” ve “Sonuç” bölümleri dışında “Kemal Tahir’in İlgi Duyduğu Türk Dünyası Aydınları” ve “Kemal Tahir’in Rusya Gezisi Sırasında Türkiyat Enstitüleri ve Türk Dünyası Aydınları ile Kurduğu Temaslar” olmak üzere iki başlıktan oluşmaktadır. İncelemede yapılan tespitleri somutlaştırmak için zaman zaman Kemal Tahir’in notlarından alıntılara yer verilmiştir.
Keywords : Türk edebiyatı, fikir, Kemal Tahir, Türk Dünyası

ORIGINAL ARTICLE URL