BELİRTİLİ AD TAMLAMALARININ SIFAT TAMLAMALARIYLA NÖBETLEŞMESİ ÜZERİNE
Authors : Nesrin Bayraktar Erten
Pages : 151-157
Doi:10.59257/turkbilig.1741765
View : 142 | Download : 243
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, Türkçenin dilbilgisini ele alan bütün kaynaklarda kendine anlatım bulan sıfat be belirtili ad tamlamalarının birbirleriyle nöbetleşebildiği durumlar ele alınmıştır. Bir sıfat tamlamasının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşmesi durumunda belirtili ad tamlamasının ikinci unsurunun 3. Tekil kişi iyelik eki alarak tamlanan oluşturduğu görülmektedir. Özellikle yaşam, yaradılış özellikleri, vücuda ait belirgin anlatımlar, vücut kusur ve rahatsızlıklarını gösteren sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşmesinin daha yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Nitelenen ada atıfta bulunarak o adın özelleşmesi yönünde anlatım veren sıfat tamlamaları, belirtili ad tamlamasına dönüştüğünde genel geçer bir duruma yönelik anlatım kazanmaktadır. Nitelediği adın düşmesi sonucu adlaşmış olan sıfatlar, belirtili ad tamlamasına dönüşürken insan, adam, kadın gibi yitirdikleri sözcükleri geri almakta ve nitelenenleriyle birlikte belirtili ad tamlamasına dönüşmektedir. Buradan sıfat tamlaması biçiminin, belirtili ad tamlamasından daha önce oluştuğu sonucuna varılabilir. Genel olarak yapı malzemesini ya da nitelenen adın neden yapıldığını gösteren sıfat işlevli sözcüklerle; renk adlarıyla, sayı adlarıyla oluşmuş sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşemediği görülmektedir. Sıfat tamlaması yapısındaki özel adlar ve kalıplaşmış kullanımlar ile delikanlı, karasevda gibi mecaz anlam kazanmış sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamalarıyla nöbetleşmediği anlaşılmaktadır.Keywords : dil bilgisi, sıfat tamlaması, belirtili ad tamlaması
ORIGINAL ARTICLE URL