MOĞOLCADA GRAMERLEŞEN BİR FİİL ÖRNEĞİ OLARAK BAYH

Authors : Nilay Altunay
Pages : 185-200
Doi:10.20427/turkiyat.1604773
View : 172 | Download : 120
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, Moğolcanın tarihi ve çağdaş dönem dillerinde işlevselliği yüksek ve yaygın bir kullanım alanına sahip olan bayh fiilinin gramerleşme süreçleri incelenmiştir. bayh fiili, kullanım sıklığı ve dilbilgisel işaretleyici görevleri bağlamındaki çeşitli kullanımlarıyla Moğolca içerisinde geniş bir kullanım alanına sahipken gramerleşme süreçleri ayrıntılı olarak betimlenmemiştir. Bu noktada Türkçedeki fiillerin yardımcı fiilleşme ve diğer dilbilgisel işaretleyiciler hâline gelmesiyle koşutluk gösteren gramerleşme süreçleri, bu diller arasındaki dil ilişkilerinin niteliğini açıklayıcı bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Dilde gramatikalleşme süreçlerinin incelenmesi; semantik, morfo-mantıksal ve sentaktik bilgilerin dikkate alınmasını gerektiren oldukça karmaşık bir süreçtir. Bu noktada ekleşik fiil birliklerinin kuruluşundaki gramerleşme süreçlerinin bu iki dil özelinde koşut bir biçimde izlenip değerlendirilmesi, dil ilişkilerinin niteliğinin anlaşılmasında daha derin bir kavrayış sağlayacaktır. Bununla birlikte fiilin, Moğolcanın tarihi yazı dillerinden bugüne gramerlik işaretleyici statüsüne kaynaklık eden kavramsal altyapısı da ortaya konulmuştur. Çalışmaya konu olan bayh fiilinin gramerleşme süreçlerinin izlenmesinde örnek verilerin toplandığı kaynaklar, başta Moğolların Gizli Tarihi olmak üzere klasik ve çağdaş Moğolca yazı diline dair gramer kitaplarının yanı sıra incelenen dillerin sözlüklerinden elde edilen veriler ile çağdaş Moğol dillerinin internet tabanlı korpuslarıdır. Çalışmanın nihai hedefi, gramerleşme süreçlerinden geçerek dilbilgisel ögeler ya da işaretleyiciler statüsüne geçen fiillerin davranışlarını her iki dilde karşılaştırmalı olarak izleyebilmeye kaynaklık etmektir.
Keywords : Moğolca, gramerleşme, bayh yardımcı fiil, analitik fiil yapıları, Türkçe-Moğolca dil ilişkileri.

ORIGINAL ARTICLE URL