Sevinç Çokum’un Çırpıntılar Romanında Yer Alan Ağız Unsurları

Authors : Merve Bayhoca

Pages : 333-343

Doi:10.62605/ufb.1801185

View : 111 | Download : 181

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, Sevinç Çokum’un Çırpıntılar romanında yer alan ağız unsurlarını inceleyerek yazarın dil işçiliğini ve halk kültüründen beslenen söyleyiş tarzını ortaya koymaktır. Roman, bir dönemin sosyal yapısını ve bireylerin ruh dünyasını aktarırken, aynı zamanda Anadolu ağızlarının söz varlığını canlı bir şekilde yansıtır. Çalışmada söz varlığı bağlamında kullanılan kelimeler, Derleme Sözlüğünde yer almayan sözcükler, sözlükte farklı şekillerde kayıtlı olanlar ile deyimler, atasözleri, ikilemeler, argo ve kaba sözler, küfür unsurları, dua kalıpları ve lakaplar sistematik biçimde tespit edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak metin taraması ve karşılaştırmalı sözlük incelemesi kullanılmış; romanda geçen örnekler bağlamlarıyla değerlendirilmiştir. Bu sayede romanın, sadece bir edebî eser değil, aynı zamanda sözlü kültürün yazıya geçirilmiş bir yansıması olduğu ortaya konulmuştur. Özellikle deyim ve atasözleri, toplumsal hafızayı yansıtan öğeler olarak dikkat çekmekte; ikilemeler anlatıma ritim ve canlılık katmakta; argo ve kaba sözler ise karakterlerin sosyal konumlarını ve ruh hâllerini daha belirgin kılmaktadır. Dua kalıpları ve lakaplar ise toplumsal ilişkilerdeki samimiyeti ve kültürel değerleri açığa çıkarır. Sonuç olarak, Çırpıntılar romanındaki ağız unsurları hem Türk dili açısından önemli bir inceleme alanı sunmakta hem de yazarın toplumcu gerçekçi tavrını destekleyen dilsel bir zenginlik yaratmaktadır.
Keywords : sevinç çokum, ağız, çırpıntılar, sözvarlığı

ORIGINAL ARTICLE URL