Kurgudan Gerçeğe: Ebû Zer el-Gıfârî’nin Rebeze’ye Gidişi Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Halil İbrahim Hançabay

Pages : 37-70

Doi:10.54659/ulum.1709042

View : 187 | Download : 128

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Hz. Osman’ın halifelik dönemi (23-35/644-656), genellikle iki ana evre çerçevesinde değerlendirilmektedir. İlk altı yıl, fetihlerin devam ettiği ve refah düzeyinin yüksek olduğu bir dönem olarak öne çıkarken; ikinci altı yıl, ganimet gelirlerinin azalmasına bağlı olarak ekonomik kriz ve toplumsal huzursuzlukların baş gösterdiği bir süreç olmuştur. Bu bağlamda, özellikle Kûfe, Basra ve Fustât gibi garnizon şehirlerde yaşayan kabile mensuplarına yapılan maaş (atıyye) ödemelerinde meydana gelen aksaklıklar, merkezî idareyle eyaletler arasında gerginliklere yol açmış ve neticede Hz. Osman’ın şehit edilmesiyle sonuçlanan fitne süreci başlamıştır. Bu dönemin dikkat çeken meselelerinden biri olarak, Ebû Zer el-Gıfârî’nin servet biriktirme (kenz) ve infak konularındaki eleştirileri, özellikle Hz. Osman ve Muâviye ile ilişkileri ve Rebeze’ye gidiş süreci geniş tartışmalara konu olmuştur. Bu çalışmada Ebû Zer’in ön-ce Dımaşk’a yerleşmesi ardından Medine’ye dönmesi ve buradan Rebeze’ye gidiş sürecinde yaşanan gelişmeler hem siyasî bağlam hem de tarihî rivayetlerin tutarlılığı açısından ele alınmış; Ebû Zer’in Rebeze’ye sürgün edilip edilmediği konusunun tek yönlü bir yaklaşımla değil, çok boyutlu bir bakış açısıyla incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Keywords : İslâm tarihi, Hz. Osman, Ebû Zer, Muâviye, Rebeze

ORIGINAL ARTICLE URL