Dijital Platformların Sosyal Gerçeklik Kavramlaştırması ve Dünya Algılamasına Etkisi: Yetiştirme Kuramı Perspektifi

Authors : Rıdvan Cevher, Ömer Özer

Pages : 40-67

Doi:10.32739/etkilesim.2025.8.16.304

View : 358 | Download : 685

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, dijital yayın platformlarının (BluTV, Netflix, Prime Video) bireylerin sosyal gerçeklik kavramlaştırmaları ve dünya algılamaları üzerindeki etkisini, George Gerbner’ın yetiştirme kuramı çerçevesinde incelemektedir. Televizyonun bir kültürel anlatı ve ideolojik araç olarak ele alındığı bu kuram, dijital içeriklerin artan etkisiyle yeniden değerlendirilmiştir. Araştırma, dijital platformların günümüz medya ortamında nasıl bir sembolik işlev üstlendiğini anlamaya yönelik kuramsal ve ampirik bir çaba niteliği taşımaktadır. Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, Türkiye\\\'de en çok izlenen diziler esas alınarak BluTV, Netflix ve Prime Video platformlarında yayınlanan içeriklere mesaj sistem çözümlemesi uygulanmıştır. Şiddet, aile yapısı ve kent yaşamı gibi temalar doğrultusunda elde edilen bulgular, ikinci aşamada geliştirilen anket formunun temelini oluşturmuştur. Anket, Gaziantep Üniversitesi’nde öğrenim gören 530 lisans öğrencisine yüz yüze uygulanmış; veriler yetiştirme ve anaakımlaştırma analizleriyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, dijital içeriklerde belirli toplumsal normların sistematik biçimde tekrarlandığını ve bu içeriklerin izleyicilerin sosyal gerçeklik algılarına yön verdiğini göstermektedir. Özellikle “şehir merkezleri daha tehlikelidir” ve “aile hâlâ önemlidir” ifadelerine verilen yüksek katılım oranı, dijital içeriklerin ideolojik etkisini ortaya koymaktadır. Ayrıca, demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar da gözlemlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, dijital yayın platformlarının yalnızca içerik sağlayıcı değil; aynı zamanda kültürel normların ve ideolojik yapının yeniden üretildiği sembolik düzenleyiciler olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle Gerbner’ın kuramsal çerçevesinin dijital bağlamda da geçerli olduğu teyit edilmiştir.
Keywords : Dijital medya, Yetiştirme Kuramı, Dijital Yayın Platformları, Sosyal Gerçeklik, Medya Etkileri

ORIGINAL ARTICLE URL