İlkokul Türkçe Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik ve Okuduğunu Anlama Bağlamında Özel Öğrenme Güçlüğü Açısından İncelenmesi

Authors : Engin Yılmaz
Pages : 3814-3838
Doi:10.51460/baebd.1671576
View : 196 | Download : 166
Publication Date : 2025-12-26
Article Type : Research Paper
Abstract :Özel Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG), herhangi bir zihinsel yetersizlik ve/veya sağlık problemi olmamasına rağmen bireyin özellikle okuma becerilerinde göstermiş olduğu yetersizliği ifade eden nörogelişimsel bir bozukluktur. Okuma becerisinde bireyin harfleri, heceleri, cümleleri mekanik olarak seslendirilmesi gerektiğinin yeterli olduğu düşünülse de; erken okuryazarlık, ilk okuma ve yazma, akıcı okuma ve okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, kelime dağarcığı, algı ve bellek bileşenlerine sahip olması ya da bu bileşenleri yapabilir olması da gerekmektedir. Ayrıca metinlerin de okunabilirlik bileşenine uygun olması gerekmektedir. ÖÖG olan öğrenciler için hazırlanan metinlerin bu bileşenleri de geliştirici nitelikte olması ve öğrencinin performansına uygun olması gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı; ilkokul 1. 2. 3. ve 4. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin Ateşman, Bezirci ve Yılmaz ile ARI-Otomatik Okunabilirlik İndeksi ile metinlerin okuduğunu anlama stratejilerine uygunluğu değerlendirme formuna göre incelenip analiz edilmesidir. Bu doğrultuda 79 metin değerlendirilmiştir. Bu araştırmada doküman analizi yapılarak betimsel nitelikte bir tarama gerçekleştirilmiştir. Metinlerin “kolay” okunabilirlik düzeyine sahip olduğu, fakat öğrencilerin sınıf ve yaş düzeylerinin üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okuduğunu anlama stratejilerine uygunluk düzeylerinin ortalaması da %76 olarak hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında değerlendirilen metinlerin tipik gelişim gösteren öğrencilerin dahi yaş ve sınıf seviyesinin üzerinde olduğu; kaldı ki bu durum okumada güçlük çeken ÖÖG olan öğrencilerin güçlük yaşayabileceğini göstermektedir. ÖÖG olan öğrenciler için hazırlanacak metinlerin okunabilirlik değerlerinin ve okuduğunu anlama stratejilerinin öğretimine uygunluğu da göz önünde bulundurulmalıdır. Değerlendirme çalışmaları alanyazın ile tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Keywords : Okunabilirlik, Okuduğunu anlama, Özel öğrenme güçlüğü, Doküman analizi.

ORIGINAL ARTICLE URL