URSODEOKSİKOLİK ASİTİN FARMAKOLOJİSİ VE KLİNİK KULLANIMI

Authors : Yunus Emre Başar, Ebru Yıldırım, Emine Baydan

Pages : 64-73

Doi:10.38137/vftd.1691902

View : 69 | Download : 74

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Safra, karaciğerde sentezlenen ve sindirimde önemli rol oynayan kompleks bir sıvıdır. İçeriğindeki safra asitleri, özellikle lipitlerin emilimini sağlamak ve kolesterol homeostazını korumak açısından kritik öneme sahiptir. Safra asitleri; primer ve sekonder olmak üzere ikiye ayrılmakta, bu sınıflandırmada ursodeoksikolik asit (UDCA) sekonder safra asitleri arasında yer almaktadır. UDCA, başlangıçta safra taşı tedavisinde kullanılmış, ardından primer biliyer siroz gibi kolestatik karaciğer hastalıklarında terapötik ajan olarak benimsenmiştir. Antiinflamatuar, antiapoptotik ve antioksidan özelliklerinin yanı sıra, hücre koruyucu etkiler göstermesi sayesinde karaciğer dışı birçok sistemik hastalıkta da potansiyel fayda sağlamaktadır. Farmakokinetik olarak oral yolla iyi emilmekte, karaciğerde konjugasyona uğradıktan sonra enterohepatik dolaşıma katılmaktadır. UDCA\\\'nın karaciğer hastalıklarındaki etkisi, toksik safra asitlerini hidrofilik yapılarla yer değiştirerek kolestaza karşı koruma sağlaması, sitoprotektif ve antiapoptotik etkiler göstermesi ile ilişkilidir. Ayrıca nörodejeneratif hastalıklar, safra taşı erimesi, bazı kanser türleri ve oksidatif stres temelli birçok hastalıkta da koruyucu ve terapötik potansiyele sahiptir. Ancak bazı kontrendikasyonları ve yan etkileri bulunduğundan, kullanımı dikkatli değerlendirilmelidir. Bu derleme çalışması, UDCA’nın biyokimyasal özellikleri, farmakolojik etkileri, klinik kullanımları ve potansiyel terapötik yararlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alarak, ilgili alanda yapılacak araştırmalar için temel bir kaynak sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords : Antioksidan Etki, Farmakoloji, Kolestatik Karaciğer Hastalıkları, Safra Asitleri, Ursodeoksikolik Asit

ORIGINAL ARTICLE URL