Ütopya, Kıyamet, Devrim: Orta Çağ`da Binyılcılık Kılavuzluğunda Gelişen Başkaldırılar, Ayaklanmalar ve Komünal Deneyimler

Authors : Orçun Güzer

Pages : 106-130

Doi:10.47124/viraverita.1648769

View : 139 | Download : 96

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu incelemedeki amacım, Orta Çağ Hıristiyanlığı’nda gelişen heretik bir akım olan ve Norman Cohn’un “mistik anarşizm” olarak nitelendirdiği binyılcılığı Batı Avrupa’daki ütopik ve kıyametçi tahayyülün ilk örneklerinden biri olarak yorumlamaktır. Binyılcılık kapsamında dile gelen sosyal adalet talebi ve bunun yol açtığı isyanlar, manevi temeller üstünden yükselirken maddi bir talebi dile getirir. Yargı Günü’nden ve Cennet’ten önce dünyada mülkiyetin ve yoksulluğun ortadan kalkacağı bir refah ülkesi tasarlamak, hem Katolik Kilisesi’nin zenginliğini, hem de daha sonra ortaya çıkan Lutherciliğin egemen sınıflarla ters düşmek istemeyen orta yolculuğunu tehdit eden radikal bir başkaldırı motifidir. Bunun yanı sıra, Özgür Ruh Kardeşliği benzeri oluşumlarda Tanrı ile insan arasındaki ayrımın tamamen ortadan kalkıp, bireyin insan-ötesi ve ahlak-ötesi yeni bir varoluşa geçebileceğine inanılması, Nietzsche benzeri çağdaş düşünürleri akla getirir. Makalede, binyılcılığın hem bireyci mistik anarşist oluşumlara, hem de komünal deneyimlere dair tarihsel örneklerinin dökümünü yaparak bu vakaları anlamaya çalışacağım; bu kolektif deneyimlerin, kapitalizmin erken aşamalarına karşı bir direniş olduğunu iddia edeceğim ve halkın ortak belleğindeki ütopya/distopya anlatıları olarak, binyılcılığa dair eskatolojik folklor motiflerinin Orta Çağ Batı Avrupa’sında toplumsal-tarihsel olgulardaki yerini göstereceğim.
Keywords : Binyılcılık, Eskatoloji, Ütopya, Heretik, Komünalizm

ORIGINAL ARTICLE URL