Soğuk Savaş Sonrasında İnsaniyetperverlik: Neoliberalizmin, Yeni Savaşların ve Otoriterliğin/Faşizmin Kıskacında İnsani Yardımın Sonu mu?

Authors : Betül Yarar

Pages : 155-183

Doi:10.47124/viraverita.1782806

View : 112 | Download : 230

Publication Date : 2025-11-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Soğuk Savaş\\\'ın sona erdiğine dair kanaatimiz uzun sürelere yayılan yeni savaşlar ve özellikle 1990\\\'larda Küresel Güney ülkelerinde tırmanan etnik-dinsel çatışmalarla beraber kesinleşti. Neoliberalizmin etkisi altında zayıflayan liberal consensus ve ulus devletlerin yarattığı boşluğu bugün küresel güçler, otoriter devleter, devlet altı militer gruplar ve onların sürdürdüğü yeni savaşlar dolduruyor. Bu süreç 2003 yılında Amerikan Birliklerinin Irak\\\'ı işgali ile yeni bir ivme kazanırken, özellikle bu savaş bölgelerinde ama genel olarak tüm dünyada insan hakları ihlalleri ve insani krizleri de artıyor. Gerek savaşlar, gerekse otoriter rejimlerin yarattığı tahribatlar kitlesel göç dalgalarına neden olurken, göçmenler özellikle komşu ülkeleree ve Avrupa ülkelerine yöneliyorlar. 2011 yılında Suriye\\\'deki savaş, Ukrayna’ya gerçekleştirilen saldırı ve Afganistan’daki rejim değişikliği, bölgede ve dünyada tansiyonun hiç dinmeyip yükseeleceğinin işareetleri. Bu makalede küresel insani yardım faaliyetlerinin veya insaniyetperverliğin yukarıda açımlanan uluslarası bağlamdaki, yani Soğuk Savaş sonrasındaki gelişiminin evrimsel aşamasına odaklanılmaktadır. Foucaultcu insaniyetperverlik çalışmaları literatürü temelinde özellikle soğuk savaş sonrası dönemde neoliberalizmin küresel hegemonyası altında ortaya çıkan uluslarötesi insani yardım rejimi, yeni insanyetperverliğe (humanitarianism) olara adlandırılmıştır. Makalede yeni insayetperverliğin doğuşunu ve temel akslarını ele alırken, yine Foucaultcu bir analitik kullanılmıştır. Son olarak yeni insaniyetperverliğin özellikle Suriye savaşından sonra değişen uluslararası dengeler ve yükselen radikal milliyetçi ve muhafazakar sağ iktidarların etkisiyle günümüzde yeni bir evreye girip girmediği sorgulaanacak ve yaşanan kimi değişimlere işaret edilecektir.
Keywords : İnsani yardım, İnsaniyetperverlik, Yeni savaşlar, Göç, Neoliberalizm, Otoriterleşme, Faşizm

ORIGINAL ARTICLE URL