Ezgisel Yaratımın Sosyolojisi: Osmanlı/Türk Müziği ve Halk Müziğinde Bestecilik Pratiklerini Habitus Kavramıyla Anlamak

Authors : Hakan Aykurt

Pages : 1-15

Doi:10.17484/yedi.1781151

View : 261 | Download : 323

Publication Date : 2026-01-22

Article Type : Research Paper

Abstract :Müzik sosyolojisinde, bir müzik türünün bestecisinin, içine doğduğu müzik geleneğinde sosyal ve kültürel sermaye yoluyla edindiği müziksel eğilimler, yatkınlıklar ve davranış kalıplarını ifade eden habitus kavramı, bestecilik eylemine ilişkin sosyokültürel incelemeler yapmak için güçlü bir teorik çerçeve sunmaktadır. Osmanlı/Türk müziği ve halk müziği geleneklerinde, farklı estetik değerlerin yarattığı özgün habituslar, bestecileri ezgisel üretim pratiklerinde ve besteleme stratejilerinde farklı davranış eğilimlerine yöneltmektedir. Bu bağlamda araştırmada, bestecilerin öğrenilmiş toplumsallığı olarak habitusun ezgisel üretim pratiklerine ve besteleme stratejilerine olan etkisinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda literatürdeki bilgiler betimsel analiz, yorumlama ve karşılaştırmaya tâbi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, Osmanlı/Türk müziğinde bestecilerin, ezgisel yaratıcılık, yenilik ve özgün motif/cümle tasarımına önem veren bir habitusa sahip olduğu ve bu habitusun besteciyi genellikle, ezgisel açıdan yapılmamış olanı yapmaya yönelttiği; halk müziğinde ise bestecilerin, yöresel ezgi kalıpları ve alışıldık karakteristik motif/cümle yapılarını kullanmayı önceleyen bir habitusa sahip olduğu ve bu habitusun besteciyi halk teâmülüne uygun bir yeniden üretim faaliyeti gerçekleştirmeye sevk ettiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, söz konusu müzik geleneklerinin nesnel yapıları arasında bestecinin ezgisel üretim eylemi açısından dikkate değer farklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Bestecilik, habitus, Osmanlı/Türk müziği, halk müziği

ORIGINAL ARTICLE URL