TERAKKİ-İ MUHADDERÂT VE HANIMLARA MAHSUS GAZETE’DE ÖTEKİ YA DA ROL MODEL: AVRUPALI VE AMERİKALI KADINLAR

Osmanlı Dönemi’nde yayımlanan kadın dergilerinden Terakki-i Muhadderât ve Ha- nımlara Mahsus Gazete, Avrupalı kadın imgesinden hareketle ideal bir kadın modeli sunmaktadırlar. Ancak birtakım dinî, kültürel veya konjonktürel endişeler, söz ko- nusu modelliğin sınırları konusunda tereddütler oluşmasına yol açmaktadır. Öte yandan her iki dergideki mukayeseler aracılığıyla aslında Müslüman Osmanlı kadı- nının nasıl olması gerektiğine dair detaylı tasvirler çizilmektedir. Bu makalede Meşrutiyet öncesi kadın dergilerinden Terakki-i Muhadderât ve Ha- nımlara Mahsus Gazete’deki Avrupa ve Amerikalı kadınlara dair ‘eleştirel vurgular’, ‘yüceltici yorumlar’ ve ‘yadırganan pratikler’ örneklem olarak seçilen metinlerdeki söylemler aracılığıyla irdelenecektir. Makalede, Terakki-i Muhadderât ve Hanımlara Mahsus Gazete’deki Batı’yla ilgili yapılan kıyaslamalarda ideolojik, iktisadi, kültürel, sosyolojik ve dinî saiklerin etkili olduğu tezi savunulacaktır. Ayrıca Osmanlı Devle- ti’nin iktisat ve eğitim alanlarında Avrupa ve Amerika’dan geri kaldığını iddia eden ve medeniyet söylemini ön plana çıkaran yazarların görüşleri devrin hâkim paradig- maları kapsamında detaylı bir biçimde açıklanacaktır.