ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ HİKAYELERİNDE MEKÂNLARIN BELLEĞİ (1923-1940)

Authors : Ferudun Ay

Pages : 387-424

Doi:10.26517/ytea.624

View : 204 | Download : 683

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk edebiyatında hikâye türünde kişiler ve olaylar kadar mekân da temel bir unsur olarak algılanmakta ve dönemin algısı içinde ele alınmaktadır. İnsan üzerindeki işlevi bakımından edebî metinlerdeki mekânın belleği bir hatırlamanın ötesinde kavrama, algıya, anlamlandırmaya, yeniliğe, felsefî ve psikanalistik bakış açılarına göre yorumlanmaktadır. Bellek kavramı sayesinde insanın hatırladıkça geçmişe döndüğü ve yeniyi inşa ettiği imkân, mekân aracılığıyla sağlanmaktadır. Mekân, belleği canlandırır ve hatıralara işaret eden ilişkisiyle geçmişi anlatmaya yardım eder, geleceğe aktarım yapar. Mekânın, insanda duyumları, deneyimleri, algıları, izlenimleri, hisleri, kavrayışları hatırlama eylemiyle muhafaza etmesi, bellek metaforunun nesneleştirmesine olanak sağlamaktadır. Nesneleşen hatırlama metaforu, mekânın farklı yorumlama özelliğini ortaya çıkaran dinamik bir yapı olmuştur. Bu çalışmada Erken Cumhuriyet Dönemi 1923-1940 yılları arasında öne çıkmış yazarların yayımlanmış hikâyeleri, mekân poetikası çerçevesinde ele alınmıştır. Mekânın çeşitli yansımalarının fark edilmesinin yanında belleğin nesnelleştirilmesi, belleğin öznesi olan mekânın bellekte depolanan hatıralarla bütünleşmesi ortaya konacaktır. Çalışmamız, yapılacak olan hikâye ve mekân çalışmalarına yardımcı olacak kaynak niteliği de taşıyacaktır.
Keywords : Türk Edebiyatı, Türk Hikayesi, Hikâyede Mekân, Mekânın Belleği

ORIGINAL ARTICLE URL