Van İlinde Doğadan Toplanan ve Kültürü Yapılan Tıbbi ve Aromatik Bitki Tüketimine Yönelik Tüketici Tercihlerinin Belirlenmesi

Authors : Sibel Kadıoğlu, Banu Kadıoğlu

Pages : 43-55

Doi:10.33724/zm.1685713

View : 29 | Download : 21

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sağlık ve tedavi amacı ile kullanılan tıbbi ve aromatik bitkiler (TAB) doğadan toplanarak veya üretilerek tüketime sunulmaktadır. TAB tüketicilerinin tüketim alışkanlıklarını belirlenmesi amaçlanan çalışmada tüketicilerle yüz yüze yapılan anket verileri kullanılmıştır. Verilerin yorumlanmasında güvenilirlik ve normalite testi, tanımlayıcı istatistikler ki-kare ve Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; tüketicilerin %61’i TAB’lerin doğadan toplanmış olmasını %39’u ise üretilmiş olmasını tercih etmektedir. Tüketici tercih grupları (doğa/tarla) ile cinsiyet, öğrenim ve meslek grupları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Tüketiciler için doğadan veya tarladan sağlanan TAB’lerin aynı değeri taşımadığı, TAB’lerin genellikle gıda ve baharat amacı ile tüketildiği, toplayıcı/üretici veya marketten satın alındığı, yaprak ve çiçeklerinin kullanıldığı, taze veya çay olarak tüketildiği ve en fazla tüketilen bitkinin sayıca nane miktarca kenger bitkisi olduğu saptanmıştır. Ayrıca doğadan veya tarladan sağlanan TAB’ler için ödeme bedelinin normal olduğu ve yan etki görülmediği de kaydedilmiştir. Mann Whitney U testi ile 2.grup lehine anlamlı farklılık belirlenmiş ve TAB tüketici grupları (doğa/tarla) ile doğallık, kalite, etki, güven, saflık ve erişim kolaylığı faktörleri arasında önemli bir bağlantı görülmüştür (p<0.05). Bu faktörlerdeki artışın TAB’lere yönelik olumlu tutumu artıracağı belirlenmiştir. Tüketicilerin doğru bitkileri yeterli şekilde tüketimlerini sağlayan toplayıcıların eğitilmeleri, bilgi ve duyarlılıklarının artırılması, doğa ve biyolojik çeşitliliğin korunması, üretime kazandırılacak olan türlerin belirlenmesi, doğadan toplamaların kontrol ve sürdürülebilirliğinin sağlanması, pazarlama olanaklarının artırılması ve çok yönlü araştırmaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Tıbbi ve Aromatik Bitkiler, Doğal, Alışkanlık, Tüketim, Tüketici Tercihi

ORIGINAL ARTICLE URL