Yarı Kurak İklimlerde Arazi Kullanımına Bağlı Karbon Stoğu Dağılımı: Beypazarı Örneği

Authors : Sonay Sözüdoğru Ok, Muhittin Onur Akça, İlhami Bayramin

Pages : 37-50

Doi:10.33724/zm.1778738

View : 75 | Download : 157

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Ankara ili Beypazarı ilçesinde farklı arazi kullanım türlerine (tarım, mera ve tepelik yamaç araziler) bağlı olarak toprak organik karbon (OC) ve inorganik karbon (İC) stokları belirlenmiş ve dağılımları değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında beş köyden (Kayabükü, Çantırlı, Fasıl, Kuyucak ve Kırbaşı) 405 yüzey toprak örneği (0-30 cm) alınarak temel fizikokimyasal özellikler (pH, EC, tekstür, organik madde, organik karbon, kireç) analiz edilmiştir. Bulgular, toprakların genel olarak alkalin pH’ya sahip, düşük organik madde içerikli ve yüksek kireçli olduğunu göstermiştir. Ortalama OC stok değerleri %0,79-%1,15 arasında değişmiş, İC stok değerleri ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Arazi kullanımı bazında en yüksek OC stokları meralarda (146 ton/ha), ardından tarım (129 ton/ha) ve tepelik yamaç arazilerinde (111 ton/ha) belirlenmiştir. İC stokları ise tarım alanlarında (26 ton/ha) en yüksek değere ulaşmıştır. Korelasyon analizlerine göre kireç ile organik fraksiyonlar arasındaki ilişkilerin köylere göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Genel olarak, Beypazarı topraklarının OC stoklarının düşük seviyede olduğu, ancak arazi kullanımı ve bitki örtüsünün karbon dinamiklerinde belirleyici etken olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bulgular, kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde toprak karbonunun korunması ve sürdürülebilir arazi yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi açısından önemli veriler sunmaktadır.
Keywords : Arazi kullanımı, Karbon depolama, Karasal ekosistem, Organik karbon, İnorganik karbon

ORIGINAL ARTICLE URL