OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ

Authors : Kübra Sayar, Şerife Yücesoy Özkan

Pages : 41-65

Doi:10.65862/hefder.1861094

View : 41 | Download : 85

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Review Paper

Abstract :Kanıta-dayalı uygulamaların belirlenmesine yönelik önemli çabalar olmasına karşın, bu uygulamaların eğitim ortamlarında etkili, tutarlı ve sürdürülebilir biçimde kullanılması konusunda önemli eksiklikler bulunmaktadır. Alanyazın, etkili olduğu kanıtlanan birçok uygulamanın sınıf ve okul ortamlarında istenen düzeyde kullanılmadığını ortaya koymaktadır. Araştırmacılar, araştırma ile uygulama arasındaki boşluk konusundaki endişelerini dile getirmektedir. Son yıllarda kanıta-dayalı uygulamaların tanıtımı ve kullanımını desteklemek amacıyla çeşitli eğitimler ve koçluk hizmetleri sunulmuş olmasına karşın, bu uygulamaların kullanım düzeyinde beklenen artış sağlanamamıştır. Alanyazında kanıta-dayalı uygulamaların geniş kitlelere yaygınlaştırılmasını desteklemek amacıyla çeşitli çerçeveler önerilmiştir. Bu bağlamda, Ulusal Uygulama Araştırma Ağı tarafından geliştirilen Etkin Kullanım Çerçeveleri (Active Implementation Frameworks), kanıta-dayalı uygulamaların sistematik ve sürdürülebilir biçimde uygulanmasını destekleyen kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Etkin Kullanım Çerçeveleri; kullanılabilir yenilikler, uygulama aşamaları, uygulama yürütücüleri, uygulama ekipleri, sürekli iyileştirme döngüleri ve sistem değişimi gibi birbiriyle ilişkili bileşenlerden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Etkin Kullanım Çerçevelerini tanıtmak ve çerçeveyi oluşturan temel bileşenleri açıklamaktır. Makalede, çerçevelerin kanıta-dayalı uygulamaların yaygınlaştırılması, uygulama güvenirliğinin artırılması ve araştırma-uygulama arasındaki boşluğun azaltılmasına nasıl katkı sağladığı ele alınmaktadır. Makalede ayrıca bir vaka üzerinden Etkin Kullanım Çerçeveleri’ne örnek verilmekte, bu konuda yapılmış araştırmalardan söz edilmektedir. Etkin Kullanım Çerçevelerinin, özellikle eğitim ve özel eğitim alanlarında, uygulamaların etkili ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilmesi açısından önemli bir rehber sunduğu düşünülmektedir.
Keywords : Uygulama bilimi, Kanıta-dayalı uygulamalar, Yaygınlaştırma, Yaygınlaştırma çerçeveleri, Etkin Kullanım Çerçeveleri

ORIGINAL ARTICLE URL