Osmanlı Padişah Portreleri Albümünün Yapım Tarihinin Filigranlar Üzerinden Belirlenmesi: Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi Örneği

Authors : Betül Küçük

Pages : 148-165

Doi:https://doi.org/10.64293/mentor.v1i3.25

View : 8 | Download : 0

Publication Date : 2025-11-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Yazma eserlerin üretim tarihini tespit etmek, özellikle kolofon, tarih notu veya doğrudan tarihsel bağlam sunmayan nüshalar söz konusu olduğunda ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Bu bağlamda, disiplinler arası yaklaşımlar -özellikle kodikolojik yöntemler, sanat tarihi, tarih ve filigran analizi- tarihleme sürecine katkı sunan başlıca araçlardır. Bu çalışma, Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi Umumi Koleksiyonu’nda yer alan, 5018 envanter numaralı ve Osmanlı padişah portrelerini içeren Tesâvîr-i Selâtîn-i Osmâniyye adlı albümün üretim tarihini, kâğıt üzerindeki Avrupa menşeli filigranlar ve benzer eser karşılaştırmaları aracılığıyla belirlemeyi amaçlamaktadır. Vakfiyesinde 1850 tarihli bir bağış kaydı yer alsa da eserin üretim tarihi net değildir. Bu doğrultuda, eserin kodikolojik özellikleri incelenmiş; kâğıtlarda yer alan filigranlar tespit edilerek basılı ve çevrimiçi kataloglar aracılığıyla tarihlendirme çalışması gerçekleştirilmiştir. Sanat tarihi incelemeleriyle portrelerin ikonografik özellikleri analiz edilmiş; tarihî kaynaklar taranarak padişahların hükümdarlıkları sırasında gerçekleştirdikleri reformlar değerlendirilmiştir. Ayrıca farklı müze ve kütüphanelerde yer alan benzer albümlerle karşılaştırmalar yapılarak muhtemel yapım tarihi ve ait olduğu dönem hakkında çıkarımlarda bulunulması hedeflenmiştir. Elde edilen tüm veriler, albümün muhtemel üretim döneminin 1815 ile 1828/30 yılları arasına tarihlenebileceğini göstermektedir.
Keywords : Kodikoloji, filigran analizi, Avrupa kâğıdı, Osmanlı portre albümü, tarihleme

ORIGINAL ARTICLE URL