COĞRAFİ YAPAY ZEKA TEKNİKLERİ İLE AKDENİZ HAVZASINDA POTANSİYEL DENİZ ÇAYIRI ALANLARININ BELİRLENMESİ

Authors : Şevki Danacıoğlu, Selim Mirsat Gül, Berkay Ballı

Pages : 5-16

View : 230 | Download : 260

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Günümüzde canlılık küresel iklim değişikliği ve artan çevre sorunlarına bağlı, birçok sorunla karşı karşıyadır. Denizlerin akciğerleri olarak da isimlendirilen deniz çayırları ekosistem için çok önemli yere sahiptir. Güneş ışınlarının ulaştığı sığ sularda bulunan deniz çayırları, oksijen üretim kapasitesine sahip oldukları için denizlerin akciğerleri konumundadır. Deniz çayırları ayrıca deniz canlıları için yaşam ortamı sağlamakta ve otla beslenen canlıların besin kaynağını oluşturmaktadır. Bu araştırma Akdeniz\\\'deki deniz çayırlarının habitat alanlarının coğrafi yapay zeka teknikleriyle tahmin edilmesini amaçlamaktadır. Potansiyel deniz çayırları alanlarının belirlenmesinde Coğrafi Yapay Zeka (GeoAI) teknikleri kullanılmıştır. Buna göre geliştirilen yapay zeka modeli ile araştırma alanında türün var olduğu bölgelerin koşullarını dikkate alarak bir habitat dağılım modeli oluşturulması hedeflenmektedir. Bu bağlamda çalışmada deniz çayırlarının habitat koşullarını etkileyen 7 mekânsal değişken belirlenmiştir. Araştırmada Copernicus Deniz İzleme Servisi tarafından sağlanan 2023 yılına ait veri setleri kullanılmıştır. Ayrıca aynı kaynak tarafından sağlanan mevcut deniz çayırlarına ait veriler yapay zeka modelinin eğitilmesi amacıyla kullanılmıştır. Araştırmada ArcGIS Pro 3.2 yazılımı içerisinde yer alan ve Maksimum Entropi yöntemine göre türlerin var olma olasılığını tahmin etmek için kullanılan Presence-only Prediction (MaxEnt) aracı kullanılmıştır. Buna göre modelde kesme değeri (Cutoff) 0,5 olarak belirlenmiş ve bu bağlamda sınıflandırılma sonuçlarına göre model tahmininde %67.7’lik bir doğruluk elde edilmiştir. Elde edilen sonuç haritasında belirgin bir şekilde yüksek olasılık değerlerine sahip olan bölgeler Türkiye güneyinde İskenderun Körfezi, Ege Denizinin Doğu ve Batı kıyıları ile Güney kesimleri, Güney Levanten Denizinde Mısır kıyıları, Orta ve Kuzey Adriyatik Denizi kıyıları, Sicilya Güneyi ile birlikte özellikle Tunus Kıyıları ve Batı Akdeniz’de İspanya\\\'nın Doğu-Güneydoğu kıyıları deniz çayırları habitatlarının yaygın olarak bulunduğu alanları işaret etmektedir. Sonuçlar, coğrafi yapay zeka tekniklerinin, ekosistem tahmininde, karasal veya denizel habitatların belirlenmesinde etkili şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Çalışmanın bulguları, habitatların dağılımını belirleme ve koruma çabalarını yönlendirme potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir.
Keywords : Akdeniz Havzası, Coğrafi Yapay Zekâ, GeoAI, Habitat İzleme, Maksimum Entropi

ORIGINAL ARTICLE URL