Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme.

Popüler bir kavram olan narsisizm, karmaşık doğası gereği çeşitli şekillerde tanımlanmakta ve belli özelliklerine göre büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm olarak sınıflandırılmaktadır. Büyüklenmeci narsisizm kişinin benzersiz olduğuna inanarak kendi benliğini öne çıkarması, ilişkilerinde teşhirci ve sömürücü davranışlar sergilemesi olarak ifade edilirken; kırılgan narsisizm kişinin öz-yeterlik algısına yönelik olumsuz inançları ve çekingen davranışlar ile karakterizedir. “Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Ölçütleri El Kitabı”olan DSM-5’te patolojik narsisizm olgusu yalnızca büyüklenmeci narsisizm ile açıklanırken; kırılgan narsistik özellikler ihmal edilmektedir. Son dönemlerde, narsisizmin her iki boyutunu da içeren araştırmalar bu açıdan büyük bir önem kazanmaktadır. Bununla beraber, narsisizmin etiyolojisini konu alan araştırmalarda çevresel faktörler çerçevesinde açıklanan ebeveyn-çocuk ilişkileri, travma yaşantısı ve erken çocukluk deneyimleri öne çıkmaktadır. Son yıllarda narsisizmin biyolojik ve genetik temellerini ortaya çıkaran araştırma sonuçları dikkat çekici düzeyde artmaktadır. Bu gözden geçirme makalesinde, patolojik narsisizmin gelişimsel temellerini incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda uluslararası alanyazındaki büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişiminde rol oynayan ebeveyn tutumları, travma geçmişi, bağlanma biçimi, erken dönem uyumsuz şemaları gibi çevresel ve sosyal faktörlerle beraber; biyolojik mizaç ve kalıtımı kapsayan biyolojik faktörleri konu alan çalışmalar incelen- miştir. Son olarak narsisizmin gelişimsel temelleri tartışılarak, ülkemizde bu konuda yapılabilecek olan araştırmalara öneriler sunulmuştur.