İNGİLTERE’DE KURULAN DARDANEL KOMİSYON’UN ÇANAKKALE SAVAŞI İLE İLGİLİ SORULARINA OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN VERDİĞİ CEVAPLAR

Authors : Murat KARATAŞ, Suat Eren ÖZYİĞİT

Pages : 347-365

Doi:10.33431/belgi.843476

View : 92 | Download : 12

Publication Date : 2021-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :1916 tarihli “Özel Komisyonlar Yasası”na dayanarak Çanakkale Cephesi’ndeki başarısızlık nedenlerini araştırmak üzere İngiltere’de “Dardanelles Commission” kurulmuştu. Bu komisyon, Kraliyet Soruşturma Komisyonları’ndan biri idi. 10 kişiden oluşan bu komisyonunun başkanlığına 75 yaşındaki Evelyn Baring atanmıştı; ancak Baring 29 Ocak 1917 tarihinde ölünce komisyonun başkanlığına Yüksek Mahkeme Hâkimi William Pickford getirildi. Henüz Birinci Dünya Savaşı bitmeden kurulan bu komisyon, tahliye ile neticelenen “Gelibolu Harekatı”ndaki kayıpların nedenlerini ve sonuçlarını araştıracaktı. Mahkeme gerekli görürse tanık ifadelerine de başvurabilirdi. Bu amaçla 1916 yılı ağustos ayından 1917 yılının eylül ayına kadar 168 tanığın ifadesi mahkemede dinlendi. Çanakkale Komisyonu, 1917 yılının şubat ayında ve aralık ayında iki ayrı rapor yayınlamıştı. Komisyonun kuruluş amacı, büyük oranda Hamilton ile Winston Churchill’in harekâttaki ihmallerini sorgulama hedefine matuf iken ortaya çıkan tablo, Gelibolu Harekâtı’nın İngiltere açısından başarılı olduğu şeklindeki kanaatin ağır basmasına vesile oldu. Askeri arşiv çalışmaları esnasında rastladığımız bir belge dizini, İngiltere’de kurulan bu komisyonun Osmanlı Devleti ile de iletişime geçtiğini ortaya çıkardı. Bu makale, İngiltere’de kurulan Çanakkale Komisyonu’nun Çanakkale Savaşları ile ilgili Osmanlı Devleti’ne neler sorduğunu ve ondan ne cevaplar aldığını ele almaktadır.
Keywords : Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere, Birinci Dünya Savaşı, Çanakkale Savaşı, Çanakkale Komisyonu

ORIGINAL ARTICLE URL