YEMENLİ ABDULLAH’IN HAK ARAMA MÜCADELESİ: “HÜKÛMET-İ SENİYYE ȂCİZ DEĞİLDİR. BİRADERİMİN KATİLİNİ İSTERİM”

Authors : Durmuş AKALIN

Pages : 771-801

Doi:10.33431/belgi.908416

View : 34 | Download : 15

Publication Date : 2021-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Son derece mühim bir mevkide bulunan Yemen, tarih boyunca mücadelelerin ve çekişmelerin önemli merkezlerinden biri olmuştur. Osmanlı Devleti her ne kadar güçlü olduğu dönemlerde buraları kontrol etmeyi başarmışsa da bölgede her dönem sorunlar gözlenmiştir. Özellikle devletin son dönemlerini yaşadığı 19. yüzyılın sonlarında bu sorunlar daha da görünür hale gelmiştir. Bu çalışma ile bir Yemenli gözünden bölgedeki sorunları görmek hedeflenmiştir. Abdullah b. Muhammed Kedeş isimli ticaretle uğraşan bir Yemenlinin yaşadığı sorunlar ve bu sorunlar karşısında devletin tutumu ve bunun yanında söz konusu dönemde Osmanlı Devleti’nin bölgedeki hâkimiyeti ele alınacaktır. Abdullah b. Muhammed yaşadığı yerde bir alacak-verecek meselesinde haksızlığa maruz kalmış ve bu haksızlığını gidermek için devletin en üst mercilerine kadar uzanan bir hukuk mücadelesi vermiştir. Söz konusu mücadele esnasında çıkan tartışmadan dolayı kardeşi öldürülmüş ve mesele daha da önemli bir boyut kazanmıştır. Sadece Yemen’de mücadele ile yetinmemiş, ömrünün yaklaşık 4 yılını İstanbul’da geçirmiştir. Babıali nezdinde haksızlığını gidermek için defalarca talepte bulunmuştur. Taleplerinden bazıları karşılık bulmuş; bazıları ise bürokrasi zinciri içerisinde farklı sebeplerle ya görmezden gelinmiş ya da kendisine türlü mazeretler ileri sürülmüştür. Bu çalışma söz konusu mücadelenin seyrini bize anlatırken 19. yüzyıl sonlarında Yemen’in ve Yemen’deki Osmanlı Devleti’nin vaziyetini bir Yemenli gözüyle göstermeyi hedeflemektedir. Çalışmada Osmanlı arşiv vesikalarıyla bölgenin durumu anlatılırken, Abdullah b. Muhammed Kedeş’in mücadelesi de Babıali’ye verdiği çok sayıda arzuhalden yola çıkılarak okuyucuya aktarılacaktır.
Keywords : Osmanlı Devleti, Yemen, Kabile, Abes Kabilesi, Abdullah b Muhammed Kedeş

ORIGINAL ARTICLE URL