BEYAZ PERDEDEN MÜBADELEYE BAKMAK: TÜRK VE YUNAN SİNEMASINDA MÜBADELE

Authors : Derya Genç Acar

Pages : 281-304

Doi:10.33431/belgi.1619112

View : 74 | Download : 147

Publication Date : 2025-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :I.Dünya Savaşı sonunda imparatorluklar dağılmış yerlerine ulus devletler kurulmuştur. Kendi içinde homojenleşmiş bir kitleyi barındıran ulus devletler kimi zaman büyük kopuşlar yaşayarak meydana geldiler. Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan “Türk Yunan Nüfus Mübadelesi’ne İlişkin Sözleşme ve Protokol” anlaşması her iki tarafta yer alan Türklerle Rumların zorunlu değiş tokuşunu onayladı. Dünyada örneği ilk olan bu anlaşmayla büyük çaplı nüfus değişimi gerçekleştirildi. Türk-Yunan mübadelesi yarattığı büyük dramlarla kitleler üzerinde kopma travması yaratarak derin izler bırakmış; siyasi, sosyal ve ekonomik sonuçları bakımından her iki devlet için önemli bir kırılma noktası olmuştur. Mübadele toplumsal, siyasal ve tarihi açıdan oldukça zengin bir malzemeye sahiptir. Yaklaşık iki milyon insanı etkileyen bu olay gerek Türk sinemasında gerekse de Yunan sinemasında uzun süre görmezlikten gelindi. Günümüzün görsel hafıza merkezi konumunda yer alan sinema geçmişi hatırlamada ve anlamada aynı zamanda acılarla yüzleşmede giderek artan bir önem kazanmaktadır. Sinema, geçmişin hatırlanması ya da geçmişle hesaplaşmada, farklılıkların altının çizilmesinde, sesini duyurmak isteyen kitlelerin topluma ulaşmasında veyahut yeni kültürel değerlerin yaygınlaştırılmasında kilit bir rol oynamaktadır. Göç sineması bunun en belirgin alanlarından biridir. Yakın zamanda konuya dair yapılan bilimsel çalışmalar ve mübadillerin toplumdaki görünürlüğünün artmasına paralel olarak sinema mübadeleyi gündemine aldı. Sinemada mübadele daha çok kendisi de mübadil olan üçüncü kuşağın bu alandaki çabalarıyla ortaya kondu. Bu araştırma Türk-Yunan sinemasında mübadeleyi gündeme getiren kurgu ve belgesel yapımları tarihsel süreci içinde değerlendirmektedir. Çalışmada mübadelenin kitlesel gücü hayli fazla olan sinema gibi bir sanat dalında hangi konu başlıkları altında gündeme getirildiği, ele alınış biçimi, toplumsal etkisi ya da toplumda yarattığı farkındalık gibi birçok yönü ile ele alınmıştır. Araştırmada birinci ve ikinci el kaynaklar, basın yayın, filmler ve internet kaynakları kullanılmıştır.
Keywords : mübadele, sinema, Türk sineması, Yunan sineması, göç, senaryo, seyirci, film

ORIGINAL ARTICLE URL