İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Küresel Vatandaşlık Düzeylerinin İncelenmesi: Ardahan Üniversitesi Örneği

Authors : Osman Yılmaz
Pages : 413-440
Doi:10.33460/beuifd.1769955
View : 177 | Download : 120
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu araştırmada Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin küresel vatandaşlık düzeyleri çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Küreselleşmenin hız kazandığı günümüzde bireylerden, yalnızca ulusal düzeyde sorumluluk bilinci geliştirmeleri değil, aynı zamanda çevre sorunları, insan hakları ihlalleri, göç, yoksulluk ve toplumsal adaletsizlik gibi küresel meselelere duyarlı olmaları beklenmektedir. Bu durum, küresel vatandaşlık kavramını çağdaş eğitimin temel amaçlarından biri hâline getirmiştir. Değer odaklı yapısıyla din eğitimi, öğrencilerin evrensel değerlere yönelik farkındalık, kültürlerarası hoşgörü, barış ve adalet bilinci geliştirmelerinde önemli bir role sahiptir. İlahiyat fakülteleri ise sadece meslekî yeterlik kazandıran kurumlar değil, aynı zamanda öğrencilerin çokkültürlü yaşam becerilerini, toplumsal duyarlılıklarını ve etik sorumluluk bilincini güçlendirme potansiyeline sahip eğitim ortamlarıdır. Buna rağmen literatürde, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin küresel vatandaşlık düzeylerini doğrudan inceleyen bir araştırmaya rastlanmamış olması çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı temelinde, ilişkisel tarama deseniyle yürütülmüştür. Çalışmanın evreni Türkiye’de ilahiyat fakülteleri öğrencileridir. Ulaşılabilir evrenini ise Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem, uygun örnekleme yöntemiyle seçilen ve 2023–2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde öğrenim görmekte olan toplam 230 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan “Kişisel Bilgi Formu” ile Morais ve Ogden tarafından geliştirilen, Şahin ve Çermik tarafından Türkçeye uyarlanan “Küresel Vatandaşlık Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçek; sosyal sorumluluk, küresel yetkinlik ve küresel sivil katılım olmak üzere üç alt boyut ve 30 maddeden oluşmaktadır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü ANOVA, anlamlılık durumunda Tukey testi, normal dağılmayan değişkenler için Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testi, alt boyutlar arası ilişkiler için ise Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizler SPSS 25.0 programıyla gerçekleştirilmiş; anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin küresel vatandaşlık düzeylerinin genel olarak orta-yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. En yüksek ortalamalar sosyal sorumluluk ve küresel yetkinlik boyutlarında, en düşük ortalama ise küresel okuryazarlık boyutunda elde edilmiştir. Cinsiyet değişkeni yalnızca küresel sivil katılım boyutunda erkek öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık göstermiştir. Anne eğitim düzeyinin öğrencilerin küresel vatandaşlık puanları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiş, baba eğitim düzeyinin ise anlamlı bir farklılık oluşturmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca televizyon izleme süresi arttıkça sosyal sorumluluk ve küresel yetkinlik puanlarının azaldığı; sivil toplum kuruluşuna üyeliği bulunan öğrencilerin ise özellikle sosyal sorumluluk ve küresel yetkinlik düzeylerinde daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Bu çalışma, din eğitimi alanında küresel vatandaşlık konusuna odaklanması bakımından alanyazındaki boşluğu doldurmakta ve ilahiyat fakültesi öğrencilerinin küresel süreçlere ilişkin farkındalık ve sorumluluk düzeylerine dair kanıtlar sunmaktadır. Elde edilen bulgular, müfredat geliştirme çalışmalarında küresel vatandaşlık göstergelerinin dikkate alınmasına, ders içeriklerinin insan hakları, çevre ahlakı, barış ve sosyal adalet gibi temalar etrafında zenginleştirilmesine ve uygulamalı faaliyetlerle desteklenmesine zemin hazırlayacak niteliktedir. Bununla birlikte araştırmanın tek bir fakülte ile sınırlı olması, sonuçların tüm Türkiye’deki ilahiyat fakültesi öğrencilerine genellenmesini güçleştirmektedir. Farklı üniversiteleri kapsayan çok merkezli çalışmaların yapılması, nitel veri toplama teknikleriyle öğrencilerin küresel vatandaşlık algılarının derinlemesine incelenmesi ve boylamsal araştırmalarla eğitsel müdahalelerin etkisinin test edilmesi gelecekteki araştırmalar için önemli bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Ayrıca din hizmetleri alanında görev alacak bu öğrencilerin küresel vatandaşlık yeterlikleri, toplumun farklı kesimleriyle kuracakları etkileşimin niteliği açısından da belirleyici görülmektedir.
Keywords : Din Eğitimi, İlahiyat Fakültesi Öğrencileri, Küresel Vatandaşlık, Küreselleşme, Evrensel Değerler

ORIGINAL ARTICLE URL