METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Ülker Başar, Merve Doğruel

Pages : 75-95

Doi:10.20854/bujse.1842519

View : 42 | Download : 63

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki üniversitelerin 2024 yılı sürdürülebilirlik raporlarındaki stratejik eğilimleri ve öncelik alanlarını, metin madenciliği teknikleri kullanarak nicel verilerle ortaya koymaktır. Çalışma, yapılandırılmamış metinsel verilerin analizi yoluyla yükseköğretimdeki sürdürülebilirlik söylemini objektif bir şekilde ölçmeyi hedeflemektedir. Araştırma kapsamında, 65 üniversiteye ait Türkçe sürdürülebilirlik raporları incelenmiş, 2024 yılında 26 üniversite tarafından yayımlanan sürdürülebilirlik raporları veri seti olarak belirlenmiştir. PDF formatındaki dokümanların, metin ön işleme ve tematik kodlama aşamaları MAXQDA ile yapılmış; terim frekansı ve TF-IDF hesaplamaları ise Python (pandas, scikit-learn) ile doğrulanmıştır. Çalışma, durak kelime (stop-word) temizliği ve normalizasyon işlemlerinin ardından Terim Frekans (TF) ve Kod Eş-Oluşum (Co-occurrence) analizlerine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) kriterlerine dayalı bir sözlük (dictionary) yaklaşımıyla sınıflandırılmıştır. Toplam 19.446 adet anlamsal terimin analizi sonucunda, Türk üniversitelerinin sürdürülebilirlik yaklaşımının literatürdeki genel beklentinin aksine Sosyal (%45,71) > Çevresel (%39,39) > Yönetişim (%14,90) hiyerarşisinde şekillendiği tespit edilmiştir. \\\"Enerji\\\" (n=1.597) ve \\\"Atık\\\" (n=875) terimleri operasyonel odaklanmayı gösterirken; \\\"Eğitim\\\" ve \\\"Sürdürülebilirlik\\\" kavramları arasındaki güçlü ilişki (n=151), üniversitelerin ana misyonlarını sürdürülebilirlik hedefleriyle bütünleştirdiğini kanıtlamaktadır. Buna karşın, yönetişim boyutundaki zayıflık, sürecin henüz stratejik planlama seviyesine tam entegre edilemediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, üniversitelerin sürdürülebilirliği sadece \\\"Yeşil Kampüs\\\" olarak değil, eğitim ve toplumsal katkı odaklı hibrit bir model olarak benimsediğini ortaya koymuştur.
Keywords : metin madenciliği, sürdürülebilirlik raporları, ui greenmetric, yapılandırılmamış veri analizi, yükseköğretim.

ORIGINAL ARTICLE URL