Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları

Authors : Inci Develioglu, Hasan Fırat Pulat
Pages : 9-26
Doi:10.35193/bseufbd.1375370
View : 65 | Download : 53
Publication Date : 2025-05-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Sızdırmazlık, koruma ve ayırma gibi çeşitli mühendislik fonksiyonlarıyla kullanılan geomembranlar (GM), uzun vadede farklı sıvıların etkilerine maruz kalabilirler. Bu süreçte kimyasal yapılarında önemli ölçüde bir değişiklik olmazken, fiziksel ve mekanik özelliklerinde farklılıklar gözlenebilir. Bu değişiklikler kısa vadede göz ardı edilebilir ancak uzun vadede göz ardı edilmemelidir. Bu çalışmada, farklı sızıntı sıvılarında yıllandırılan GM ve zemin arasında oluşan ara yüzeylerin kayma dayanımı davranışları incelemiştir. Zemin olarak kum-bentonit (KB) karışımı kullanılırken, GM olarak yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) ve termoplastik poliolefin (TPO) kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, zeminin geoteknik indeks ve kayma mukavemeti parametreleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, zemin – GM ara yüzeylerinin kayma mukavemeti davranışları hem yıllandırılmış hem de yıllandırılmamış GM’ler için belirlenmiştir. Saha koşullarını yansıtabilmek için laboratuvar koşullarında farklı sentetik atık sızıntı sıvıları (asidik maden drenaj sızıntı suyu (AMD), kömür yanma ürünü sızıntı suyu (CCP) ve kentsel katı atık sızıntı suyu (MSW)) hazırlanmıştır. GM\\\'ler bu sızıntı sıvılarında 4 ve 16 ay boyunca yıllandırılmış ve ardından ara yüzey kesme kutusu deneyleri gerçekleştirilmiştir. Ara yüzey sürtünme açılarının tüm yıllandırma sıvılarından önemli ölçüde olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir. AMD’nin GM\\\'lerin arayüzey sürtünme açıları üzerinde en olumsuz etkiye sahip olduğu, CCP’nin ise en az hasara neden olduğu görülmüştür. Bu çalışma, tasarımlarda kullanılan ara yüzey sürtünme katsayılarının uzun vadede kimyasallara maruz kalan GM\\\'ler için yeterli olmadığını göstermiştir.
Keywords : Ara Yüzey Kayma Dayanımı, Geomembran, Sızıntı Sıvısı, Yıllandırma

ORIGINAL ARTICLE URL