Özel Öğretim Kurumlarında Okul Öncesi Öğretmenlerinin İşe Alım/Seçme ve Yerleştirme Süreçleri Üzerine Bir Araştırma: Kocaeli Örneği

Ekonomik kalkınmada, beşeri sermayenin geliştirilmesinde ve yoksulluğun önlenmesinde eğitim kritik bir rol oynar. Okul öncesi dönem eğitimin ilk aşamasıdır ve bu sürecin paydaşlarından birisi de, insan kaynağı olan öğretmenlerdir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, insan kaynağında aranan niteliklerde değişimler yaratmıştır. Bu durum, hem sosyo-demografik kriterlere hem de kişisel yetkinliklere yansımıştır. Bu çalışmanın konusu “okul öncesi öğretmenlerinin seçme ve yerleştirme süreçleri” olarak belirlenmiştir. Amaç 21. yüzyılda okul öncesi öğretmenliği mesleğinin ölçütlerini açıklamak ve öğretmenlerde aranan nitelikleri ortaya koymaktır. İş arama ve bulma sitelerinden 2021 yılında Türkiye’de yayımlanan 68 okul öncesi öğretmeni iş ilanı içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. İş ilanlarında öğretmen adaylarında aranan sosyo-demografik özelliklere ve kişisel yetkinliklere odaklanılmıştır. Ardından 17 özel kurum müdürü ile okul öncesi öğretmenlerinin seçme ve yerleştirme süreçlerine ilişkin mülakatlar yapılmıştır. Katılımcılar maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenmiş ve farklı kurumlarda görev yapan (özel okul, özel bağımsız anaokulu, özel gündüz bakımevi) müdürlerin görüşleri alınmıştır. İrdelenen ilanlar sonucunda kadın adayların erkek adaylara göre daha çok vurgulandığı, iletişim yeteneği, hayat boyu öğrenme, takım çalışması gibi kişisel yetkinliklerin aranıldığı anlaşılmıştır. Katılımcılarla yapılan görüşmelerden deneyimin önemli bir ölçüt olduğu, referansın işe alımda etkili olduğu ve mülakat sürecinin okul müdürleri tarafından uygulandığı sonuçlarına ulaşılmıştır.