İslami Gelenekteki İnsan Figürlü Tılsımlar ve Antik Dönem İzleri

Authors : Azize Uygun

Pages : 270-292

Doi:10.34085/buifd.1761972

View : 95 | Download : 177

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, İslami gelenekteki insan figürlü tılsımların muhtemel kökenleri, sembolik yapıları ve antik dönem büyü pratikleriyle ilişkileri incelenmeye çalışılmıştır. Tarih öncesi dönemlerden Mezopotamya, Mısır, Yunan ve Roma gibi antik dönem medeniyetlerine kadar uzanan figürlerin tılsımlara işlenmesi geleneği İslam’ın mistik ve dini yapısı içinde harmanlanarak günümüze kadar gelmiştir. Arapça, Osmanlıca, Farsça ve Türkçe dillerinde kaleme alınmış çok sayıda büyü ve havas kitabı bulunmasına rağmen, insan figürlerinin kullanıldığı eser sayısı sınırlıdır. Bu çalışma kapsamında incelenen yaklaşık 90 adet büyü ve havas kitabından yalnızca 17’sinde insan figürlü tılsımlara rastlanmıştır. İnsan figürlü tılsımların büyük çoğunluğunun; muhabbet, gönül kazanma ve iki kişiyi birbirinden ayırma gibi bireysel ilişkileri hedefleyen amaçlarla hazırlandığı gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, korunma, bereket artırma gibi hayırlı amaçların yanı sıra, hastalık verme, bir şeylere engel olma ya da zarar oluşturma gibi olumsuz niyetlerle hazırlanmış tılsımlar da mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, tespit edilen kitaplardan seçilen bazı tılsım örneklerini çözümlemek/deşifre etmek ve karşılaştırmalı bir yöntemle tılsımların sembolik anlamları ve antik döneme ait izlerini sürerek günümüz tılsım pratiklerine etkilerini analiz etmektir. Antik dönem tılsım geleneğinde figüratif tılsımların temel mantığı olan figürün temsil ettiği kişiyi, olayı ya da etkiyi sembolik olarak bedenleştirerek ritüel müdahaleyi mümkün kılma amacının İslam tılsım geleneğinde de benzer şekilde devam ettiği, tılsım örneklerinin deşifre edilmeleri sonucunda gözlemlenebilmektedir. Elde edilen bulgular, antik büyü ve pratiklerinin İslam tılsım kültürü üzerindeki etkilerini görünür kılarken bunların nasıl İslami kimliğe büründüklerine dair ipuçları sağlamaktadır.
Keywords : Dinler Tarihi, Okkült, Büyü, Ebced, Vefk

ORIGINAL ARTICLE URL