Eti Yenen Hayvanların Tespitinde Arap Örfünün İtibara Alınma Meselesi

Authors : Hidayet Zertürk

Pages : 233-246

Doi:10.34085/buifd.1764370

View : 106 | Download : 54

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Eti yenilip yenilmeyen hayvanlarla ilgili hükümler, esas itibariyle Kur’an ile sabittir. Ancak Kur’an bahsedilen meselede detaylara girmeyip tayyibât ve habâisi belirleme yetkisini Hz. Peygamber’e bırakmıştır. Eti yenilip yenilmeyen hayvanlar sayı ile tahdit edilemeyeceği için böyle bir konuda her zaman içtihat yapılabilmektedir. Şâfiî ve Hanbeliler sözü edilen kavramları Arap örfüne göre düzenlemeye çalışmış ve dolayısıyla mezkûr örf, her iki mezhebin fıkhında ilgili konuda helal ve haramı tespitin bir nevi ölçüsü sayılmıştır. Hanefiler buna mukabil, mezkûr kavramları insanın akli ve fıtri olarak iyi ya da çirkin gördüğü şeyler anlamında değerlendirmiştir. Malikiler, Kur’an’da zikredilen sayılı haramların dışında kalan, her tür hayvanı -yasaklanışı hadisle de sabit olsa- genelde kerahete yormuş ve ihtiyaten haram tabirini kullanmamıştır. İslam Hukuk usulünde, nasın temas etmediği hayvanların helal ya da haram yönüyle hangi kategoride değerlendirileceği mezhepler arasında tartışmalara yol açmıştır. Kimilerince helal sayılan bir hayvan diğerlerince haram kabul edilmiştir. Arap örfü meselesi de sözü edilen tartışmanın esaslarından birini, belki de en önemlisini teşkil etmektedir. Dolayısıyla Şâfiî ve Hanbelilerin hayvanlar konusunda itibar ettikleri mezkûr örfün, mahiyet, haiz olduğu şartlar ve kabulünde dayandığı temel deliller açısından araştırılması önemli görülmektedir. Ayrıca Arap örfünü itibara almayanların reddetme bağlamında ileri sürdükleri gerekçeler, meselenin araştırılmasına önemli boyutlar kazandıracaktır. Çalışmada söz konusu örfü kabul edenlerle, onu reddedenlerin delil ve gerekçelerinin tespiti ve buna bağlı olarak ortaya çıkan tartışma ve ihtilafın ilmi bir zeminde araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada nitel ve karşılaştırmalı metotlar takip edilmiştir.
Keywords : İslam Hukuku, Nas, Arap Örfü, Eti Yenilen Hayvanlar, Eti Yenilmeyen Hayvanlar.

ORIGINAL ARTICLE URL