Cumhuriyet Döneminde İlkokul Tarih ve Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Tarih Düşüncesinin Epistemolojik Analizi

Authors : Ahmet Şimşek, Emre Çakmakcı

Pages : 77-99

Doi:10.9737/historystudies.1506056

View : 207 | Download : 141

Publication Date : 2025-02-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar ilkokullarda okutulan Tarih ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarına yansıyan tarih düşüncesindeki değişim ve dönüşüm incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırma modeli çerçevesinde doküman incelemesi tekniğiyle veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin betimsel analizi yapılmıştır. Bu analizlerle 1930’lardan günümüze kadarki tarih ders kitaplarında tarih kavramı çerçevesinde benimsenen söylemlerdeki değişim ve süreklilik ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre ilkokulda tarih konulu ders kitaplarında tarih düşüncesi, 1932’den beri genelde pozitivist izler taşıyan, milli bir bakışla kurgulanmıştır. 1936 yılı dışında, kronolojik bir bakış açısıyla tarih içeriği sunulmuştur. Kitaplarda, dün, bugün ve gelecek arasında bağlantıyı kavratmaya yönelik “değişim ve süreklilik algısı”na ilişkin örneklere sıklıkla rastlanmıştır. Bu da ilerlemeci bir tarih algısını desteklemiştir. Diğer yandan incelenen ders kitaplarında görsel unsurlar yıllar geçtikçe daha yoğun ve bağlamsal yer almıştır. 1969 sonrasında Sosyal Bilgiler dersi çerçevesinde yer bulan ilkokulda tarih konularının yıllara göre yoğunluğundaki düşüş de dikkat çekici bulunmuştur.
Keywords : tarih, tarih algısı, tarih bilinci, tarih düşüncesi, değişim ve süreklilik

ORIGINAL ARTICLE URL