İlhanlı Devleti’nde Yahudilerin Durumu (1256-1335)

İran’daki varlıkları MÖ VIII. yüzyıla kadar uzanan Yahudiler, İlhanlı hâkimiyeti döneminde bölgede yaşayan en eski topluluklarından biriydi. Gayrimüslim İlhanlı hükümdarları, ataları gibi hiçbir ırkı “inançlı” veya “inançsız” şeklinde ayrıştırmaksızın Yahudilere de aynı muameleyi göstermişlerdi. Ancak İslâm’ı yeni bir din olarak kabul eden Ahmed Teküder, ülkedeki gayrimüslimlerin dinî, sosyal ve ekonomik özgürlüklerini kısıtlayacak birtakım kararlar aldı. Buna karşın koyu bir Budist olarak İlhanlı tahtına geçen Argun, Yahudi yanlısı bir politika izledi ve Yahudi tabip Sa‘du’d-devle’yi vezîrlik görevine getirdi. Sa‘du’d-devle’nin iki yıllık vezîrliği devrinde ülkedeki Yahudiler, İlhanlı tarihindeki en parlak dönemlerini yaşadı. Müslüman İlhanlı hükümdarlarından Gazan ve Ölceytü devirlerinde ise Yahudiler, diğer gayrimüslim zümreler gibi bu hükümdarların çeşitli politikalarıyla karşı karşıya kaldı. Bu araştırmanın asıl amacı, Yahudilerin İlhanlı devlet idaresindeki faaliyetlerini ve ülkede yaşayan bir halk olarak İlhanlı hükümdarları tarafından nasıl bir muamele gördüklerini, devrin ana kaynakları ışığında ortaya koymaktır.