POST-KOLONYAL BATI AFRİKA’DA DİN VE DEVLET İLİŞKİLERİ: MALİ, BURKİNA FASO VE FİLDİŞİ SAHİLİ’NDE LAİKLİK ALGISI VE UYGULAMALARI

Authors : Selman Yılmaz, Ousmane Sylla

Pages : 418-435

View : 74 | Download : 52

Publication Date : 2025-07-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Laiklik, din ve devlet arasındaki sınırları belirlemeye çalışan bir ilke olarak Batı’da özellikle 18. yüzyıldan itibaren şekillenmiş, modernleşme süreçleriyle birlikte farklı toplumlara aktarılmıştır. Aydınlanma düşüncesi, siyasal ve toplumsal alanları dini otoriteden bağımsızlaştırmayı hedeflemiş ve bu çerçevede laikliği önemli bir dönüşüm aracı olarak görmüştür. Batı, modernleşmeyle birlikte laikliği de kültürel bir norm olarak sunmuş ve bu yaklaşım, sömürgecilik döneminde farklı coğrafyalara taşınmıştır. Bu makale, Batı Afrika’da eski Fransız sömürgeleri olan Mali, Burkina Faso ve Fildişi Sahili’nde laikliğin oluşumu, gelişimi ve günümüzdeki durumunu karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Bu üç ülkenin dini ve sosyo-demografik yapıları incelenerek laikliğin nasıl şekillendiği analiz edilecektir. Çalışmada anayasa metinleri, din ve siyaset ilişkisi, laikliğin eğitim üzerindeki etkileri, farklı dini grupların laiklik algısı ve dinin kamusal yaşam üzerindeki yeri gibi konular karşılaştırmalı bir çerçevede değerlendirilecektir. Metodolojik olarak tarihsel, betimsel ve eleştirel analiz yöntemleri kullanılacaktır. Çalışmanın bulguları, kültürel, tarihsel ve siyasi dinamiklerin laiklik uygulamalarını önemli ölçüde zorlaştırdığını göstermektedir. Mali’de İslam, tarihsel olarak toplumsal ve siyasal yapıyı derinden etkilemiş ve günümüzde de devlet politikalarında belirleyici bir rol oynamaktadır. Buna karşılık, Burkina Faso ve Fildişi Sahili’nde Katolik Kilisesi, siyasi ve kamusal yaşam üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. Bu karşılaştırmalı analiz, laikliğin sömürge sonrası devlet inşası sürecinde nasıl evrildiğini ortaya koyarak, farklı dini geleneklere sahip toplumlarda laikliğin uygulanabilirliği üzerine yeni bir tartışma açmayı hedeflemektedir.
Keywords : Laiklik, Sekülerleşme, Kolonyal Miras, Dini Çoğulculuk, Batı Afrika’da Din

ORIGINAL ARTICLE URL