Türkiye`de Değerler Eğitimi Literatüründe Empati: Bir Sistematik Derleme ve Betimsel Analiz

Authors : Şahin Şimşek

Pages : 540-570

View : 189 | Download : 259

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Review Paper

Abstract :Empati, insanları birbirine yakınlaştıran görünmez bir bağ olarak anlamayı ve anlaşma ortamı hazırlayarak sevgiyi mümkün kılar; toplumda hoşgörü ve dayanışmanın temelini oluşturur. Empati, diğer tüm ahlaki ve sosyal değerlere zemin hazırlayarak bireyin sağlıklı toplumsal ilişkiler kurmasını sağladığı için ilk kazandırılması gereken değerlerdendir. Son yıllarda okul ortamında artan akran zorbalığı, çocuklara empati değerinin kazandırılmasının ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu değer, zorbalık davranışlarının temel nedenlerinden biri olan “öteki”ni anlayamama ve ona karşı duyarsızlaşma sorunlarının çözümünde hayati rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de değerler eğitimi alanında empati konusunu ele alan akademik literatürün sistematik bir şekilde incelenmesi ve içerik analizi yoluyla mevcut durumun ortaya konulmasıdır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmada sistematik derleme yöntemi kullanılarak, 2009-2025 yılları arasında, on yedi yıllık bir süreçte, Türkiye’de yayımlanan empati odaklı eğitim araştırmaları kapsamlı bir şekilde taranmıştır. Belirlenen kriterlere göre seçilen makaleler, betimsel analiz tekniği ile tematik olarak sınıflandırılmıştır. 2020 sonrası pandemi döneminde sosyal-duygusal öğrenmenin önem kazanmasıyla bu alandaki çalışmalar çoğalmıştır. Çalışmaların %65’inin nicel yöntemlerle gerçekleştirildiği ve empatinin öncelikle ölçülebilir bir beceri olarak ele alındığı görülmektedir. Araştırmaların %55’inde empati saygı, sorumluluk, hoşgörü gibi temel değerlerle doğrudan ilişkilendirilmiş ve değerlerin içselleştirilmesinde empati kritik bir araç olarak konumlandırılmıştır. Ortaokul düzeyinin %37,5 oranla en çok çalışılan grup olması, ergenlik döneminin empati ve değerler gelişimi için kritik bir evre olarak algılandığını göstermektedir. Empati geliştirme eğitim programlarının %80-90 oranında başarılı sonuçlar vermesi, empatinin drama, rol yapma ve iş birlikli öğrenme gibi aktif yöntemlerle öğretilebilir bir beceri olduğunu ortaya koymaktadır. Gelecek çalışmalar için uzun süreli takip araştırmaları, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanılması, davranışsal gözlem tekniklerine yer verilmesi ve öğretmen yetiştirme programlarında empati eğitiminin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Keywords : Değerler eğitimi, empati, değerler eğitimi literatürü

ORIGINAL ARTICLE URL