Mısır’dan Dünyaya Bakmak: İbn Abdülhakem ve Fütûhu Mısr Adlı Eseri

Mısır, Mağrib ve Endülüs tarihi hakkında bilinen en eski eser, İbn Abdülhakem’in Fütûhu Mısr ve ahbâruhâ adlı eseridir. Eser bu özelliğinden dolayı kendisinden sonra gelen müellifler için vazgeçilmez bir kaynak olmuştur. Bu çalışmada müellifin hayatı hakkında bilgi verilmeye çalışılmış, eserin dikkatlice okunmasıyla başta üslup ve içerik olmak üzere farklı yönlerden değerlendirilmesi ve tanıtılması amaçlanmıştır. Yine müellifin naklettiği bilgilerin kaynakları ve sonraki dönemde onu kaynak olarak kullanan, ona atıflarda bulunan diğer müellifler tespit edilmeye çalışılmıştır. Yöntem olarak öncelikle eserin farklı nüshaları gözden geçirilerek içeriği tespit edilmiştir. Daha sonra müellifin izlediği tarih metodu, rivayetleri ifade tarzı, kullandığı dil ve üslup gibi konular ele alınmıştır. Bunun yanında çalışmada İbn Abdülhakem döneminde Mısır’daki tarih anlayışına yer verilmiş, çeşitli yönlerden eserin değerlendirilmesi yapılarak önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuçta Fütûhu Mısr ve ahbâruhâ adlı eserin Müslüman Tarih yazıcılarının genel yöntemi çerçevesinde Hz. Âdem’den başlatılmış, Mısır merkezli yerel tarih eseri olarak hazırlanmış olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında eserin satır aralarında başka yerlerde bulamayacağımız orijinal ve ilginç ayrıntı bilgilere yer verildiği, özellikle Mısır, Mağrib, Endülüs’ün fetih süreci ve Berberîler hakkında önemli detaylar aktarıldığı görülmüştür. Eser, kendisinden sonraki müellifler için önemli bir kaynak olmuştur.