İkinci Analitikler Işığında Aristoteles’in Doğa Felsefesinin Bilimsel Değeri Üzerine Bir Soruşturma

Authors : Mehmet Özgür Erenler

Pages : 143-174

Doi:10.20493/birtop.1669434

View : 73 | Download : 61

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Aristoteles, sistem filozofudur ve birçok farklı konuda eser ortaya koymuştur. İlk defa mantığı sistemli hale getiren de odur. Aristoteles, mantık külliyatının bir parçası olan İkinci Analitikler isimli eserinde, ‘apodeiktik’ adıyla meşhur olan bilimsel kanıtlama yöntemini ortaya koymuştur. Bu özgün yöntem, bilim tarihine damgasını vurmuştur. İslam felsefe geleneğinde ‘burhân’ olarak da anılan apodeiktik yöntem, tümevarım ve tümdengelimin işbirliğiyle işleyen bir bilimsel yönteme denk düşer. Kesinliği arama tekniği bakımından diyalektik ve sofistik kıyasa üstün gelen apodeiktik kıyasın belli şartları taşıması gerekmektedir. “Aristoteles’in doğa felsefesi kapsamındaki eserlerinde kullandığı öncüller ve ulaştığı sonuçlar apodeiktik kıyasın şartlarını taşıyor mu?” sorusu gündeme gelir. Apodeiktik yönteme bağlı kaldı mı kalmadı mı? Bunun tespit edilmesi Aristoteles’in doğa felsefesi bağlamındaki sözlerinin bilimsel kıymetini ortaya koyacaktır.
Keywords : Apodeiktik, Burhân, Doğa Felsefesi, Kesinlik, Mantık

ORIGINAL ARTICLE URL