Şeyh Âzerî’nin Cevâhiru’l- Esrâr’da Şiir ve Şairliğe Dair Görüşleri

Authors : Betül YEŞİL

Pages : 310-329

View : 42 | Download : 14

Publication Date : 2021-12-10

Article Type : Research Paper

Abstract :14. yüzyıl, Orta Asya topraklarında hüküm süren Moğolların zayıflamasıyla dünyanın en büyük hükümdarlarından olan Timur Han’ın hükmettiği, Serbedârî, Nûrbahşi ve Hurûfîlîk gibi önemli siyasi akımların baş gösterdiği bir dönemdir. Şâhruh’un tahta çıkışıyla Timurlular, kültürel ve sanat faaliyetleriyle Doğunun rönesansı tabir edilecek bir döneme damga vurmuşlardır. Resmi ve kültür dili olarak Farsçayı kullanan Timurlular 14. yüzyıl sonlarından 15. yüzyıl başlarına kadar Orta Asya ve Doğu İran topraklarında önemli sanat faaliyetlerinin icrasına imkân sağlamışlardır. Bu makalede 14. yüzyılda doğup, 15. yüzyılın son çeyreğinde 784/1382 yılında İsferâyîn şehrinde dünyaya gelen dönemin, İranlı şair, ârif ve şârihi olan Şeyh Âzerî’yi şiir ve şairliğe dair değerlendirmelerini, yazıldığı dönemde şiir üzerine farklı görüşleri ihtiva etmesi, aynı zamanda Fars edebiyatında şerh geleneğinin örneklerinden olup, Hâkânî-i Şîrvânî’nin “Kasîde-i tersâiyye” ya da “Kasîde-i hapsiyye” adıyla bilinen meşhur kasidesinin ilk şerhini ihtiva etmesi bakımından önemli bir eser olan Cevâhir’ul- Esrâr’ı tanıtmak amaçlanmıştır. Şairin Cevâhir’ul- Esrâr eserinin yanı sıra Divân, Behmennâme, ‘Acâîbu’l-Garâib, Mir’ât, Sa‘yu’s-Safâ, Tugrâ-yi Humâyûn, Miftâhu’l- Esrâr ve Muntehâbu’l- Cevâhiru’l-Esrâr adlı eserlerinin de olduğu gözlemlenmiştir. Dört bölümden oluşan ve Fars edebiyatının edebî metin şerhi türünde önemli bir yere sahip olan Âzerî’nin Cevâhirû’l-Esrâr eseri İran Meclis-i Şura Kütüphanesi’nde 8851. Raf 66882 kayıt numarası ile muhafaza edilmektedir.
Keywords : Şeyh Âzerî, Âzerî i Tûsî, Cevâhirul Esrâr, şerh geleneği, tasavvuf

ORIGINAL ARTICLE URL