“YARGI BAĞIMSIZLIĞI”NIN TANZİMAT FERMANI’NDAN 1924 ANAYASASI’NA KADARKİ GELİŞİMİ HAKKINDA MUKAYESELİ BİR İNCELEME

Authors : Mücahit Ceylan

Pages : 541-579

Doi:10.57083/adaletdergisi.1799505

View : 101 | Download : 86

Publication Date : 2025-10-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Yargı bağımsızlığı, hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir. Devletin üç ana erkinden biri olan yargının her türlü etkiden uzak olarak faaliyet göstermesi sağlıklı bir cemiyetin gereğidir. İslam hukukunda da hâkimlerin vazifesine müdahale edilemeyeceği esası benimsenmiştir. Bu ehemmiyetine binaen yargı bağımsızlığı konusunda Türk hukuk tarihi boyunca birçok düzenleme yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nde Sened-i İttifak’tan bu yana anayasal ve yasal düzeyde, yargı mensuplarının tahsili, seçilmesi, görev yerlerine atanması, yer değiştirmesi, terfileri, özlük hakları, disiplinsizlik ve suç işleme durumunda soruşturma usulü konularında birçok düzenleme hayata geçirilmiştir. Aynı şekilde yargı organlarının yapısı ve çalışma usulleri de ihtiyaçlar doğrultusunda sık sık değiştirilmiştir. Devletin yargı sistemindeki çok başlılık yapılan müdahalelerle daha da artmıştır. İlkenin uygulanma şekli tarihi süreçte doğrusal bir seyir izlememiş, bilakis yapılan düzenlemelerin bir kısmı yargı bağımsızlığını güçlendirirken bir kısmı aksi yönde olmuştur. Çalışmada; kronolojik bir şekilde Tanzimat öncesi dönem, Tanzimat Fermanı, 1876 tarihli Kanun-ı Esasi, 1921 Anayasası ve 1924 Anayasası arasındaki dönemler düzenleyici metinlerden hareketle mukayeseli olarak incelenmiştir.
Keywords : Tanzimat, Mahkeme, Yargı, Hâkim, Yargı Bağımsızlığı

ORIGINAL ARTICLE URL