Yeni Bir Müellif, Yeni Bir Eser: Mustafa el-Ahıshavî el-Çorumî, Tercüme ve Şerh-i Kasîde-i Bürde

Authors : Mustafa Ramazan Yüksel

Pages : 419-448

Doi:10.51553/bozifder.1766281

View : 120 | Download : 95

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam edebiyatında Hz. Peygamber’e atfen çok sayıda eser kaleme alınmıştır. Bu eserlerden biri de Hz. Peygamber’den yaklaşık yedi asır sonra Mısır’da yaşamış olan İmam Bûsîrî’nin (öl. 695/1296?) yazmış olduğu kasidedir. Bûsîrî’nin samimi duygularla ve tamamını Hz. Peygamber’e hasrederek 160 beyit hâlinde nazmettiği bu kaside gerek yazılış hikâyesi gerek okunuş amaçları dolayısıyla, kaleme alındığı günden beri oldukça geniş bir coğrafyada okunagelmiştir. Zira Bûsîrî bu kasideyi rüyasında Hz. Peygamber’e okumuş, beğenerek dinleyen Hz. Peygamber de Bûsîrî’ye bürdesini hediye etmiştir. Ayrıca iki bacağından felçli olan ve bu derdine çare bulamayan şaire dua ederek Allah’ın izniyle onun bu hastalıktan kurtulmasına vesile olmuştur. Halk arasında hızlı bir şekilde duyulan bu hadise, Hz. Peygamber’in duasına mazhar olmak isteyen ve hastalıklarına şifa arayan Müslümanların kasideye teveccühlerinde önemli bir rol oynamıştır. Asıl adıyla el-Kevâkibü’d-dürriyye fî medhi hayri’l-beriyye olan ve sonradan Kasîdetü’l-bürde adıyla şöhret bulan bu kaside, Müslüman sanatçıların ufkunda büyük akisler uyandırmış; esere olan yoğun ilginin bir tezahürü olarak onu açıklayan şerhler başta olmak üzere farklı dillerde yüzyıllar boyu pek çok eserin vücut bulmasına vesile olmuştur. Kasideyle ilgili kaleme alınan eserlerden biri de 19. yüzyılda Mustafa el-Ahıshavî el-Çorumî tarafından yazılan Tercüme ve Şerh-i Kasîde-i Bürde’dir. Hakkında daha önce yapılan herhangi bir çalışmaya rastlanmayan söz konusu eser, Çorum Hasan Paşa İl Halk Kütüphanesi 19 HK 626/9 numarada kayıtlıdır. Bu çalışmada, (muhtemelen yazmanın tamiri sırasında) varakların yanlış yerlere yapıştırılarak ciltlendiği tespit edilmiş ve Kasîde-i Bürde’nin beyit sıraları esas alınarak varak numaralandırma işlemi yeniden yapılmıştır. Ayrıca Tercüme ve Şerh-i Kasîde-i Bürde ile ilgili bilgiler verilerek eser ilim dünyasına tanıtılmış, eserin diğer Kasîde-i Bürde şerh ve tercümeleri arasındaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. 45 varaktan oluşan eserin genel yapısına bakıldığında Kasîde-i Bürde’nin irab açıklamalarının, manzum tercümesinin ve mensur şerhinin bir arada verildiği görülmüştür. Hem manzum hem mensur olma özelliği taşıyan eser, beyitlerin irab açıklamalarının Arapça olması dolayısıyla da iki dilli olma özelliğine sahiptir. Eserin, tespit edilen bu bilgiler ışığında Kasîde-i Bürde şerh ve tercümeleri arasında önemli ve ayrıcalıklı bir yere sahip olduğunu söylemek mümkündür. Yapılan çalışmayla Mustafa el-Ahıshavî el-Çorumî adı da gün yüzüne çıkarılmış, eserinden hareketle hayatı ve edebî/ilmî kişiliği hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur.
Keywords : Türk İslam Edebiyatı, Kasîde-i Bürde, Şerh, Tercüme, Bûsîrî, Mustafa el-Ahıshavî el-Çorumî

ORIGINAL ARTICLE URL