KAVÂİD-İ KÜLLİYE`NİN MECELLE’DEKİ TEZÂHÜRLERİ

Authors : Hatice ALSAÇ

Pages : 229-261

Doi:10.51553/bozifder.1240961

View : 82 | Download : 37

Publication Date : 2023-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İslâm hukukunda küllî kâideler, fıkhın ilk dönemlerinden itibaren gündemde olan bir alan olmuştur. Küllî kâideler içinde özellikle kavâid-i külliye-i kübrâ olarak düzenlenen “bir işten maksat ne ise hüküm ona göredir”, “şekk ile yakîn zâil olmaz”, “meşakkat teysîri celbeder”, “zarar izâle olunur” ve “âdet muhakkemdir” kâidelerinin ayrı bir yeri bulunmaktadır. Fıkhın bütün alanlarını kuşatan küllî kâideler, Mecelle’nin Kitâblarında farklı konularla örneklendirilmektedir. Mecelle’nin muhayyerlik konuları ile ilgili Fasıllarında da küllî kâideler yoğun bir şekilde işletilmektedir. Muhayyerlikler, akdin taraflarının akde dair rızalarının tam bir şekilde gerçekleşmesi sürecinde, akdi kurma veya feshetme arasında taraflara tanınan yetkiyi ifade etmektedir. Muhayyerlikler ile ilgili düzenlemelerin özellikle meşakkat ve zarar konularıyla doğrudan irtibatlı olduğu görülmektedir. Örfün de meşakkati giderme ve zararı önleme noktasında etkin bir rolü bulunmaktadır. Akdin tarafları arasında akitle ilgili olarak meydana gelen anlaşmazlıkların çözümünde istishâb da önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda Mecelle’nin muhayyerliklerle ilgili Fasılları özelinde küllî kâidelerin Mecelle’deki tezâhürleri incelenmekte, küllî kâidelerin Mecelle’nin muhayyerliklerin de içinde bulunduğu maddelerinde meselelerin çözümünde denetim mekanizması olarak işletildiği üzerinde durulmaktadır.
Keywords : İslâm Hukuku, Mecelle, Küllî Kâide, Kâide, Muhayyerlik

ORIGINAL ARTICLE URL