Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme

Authors : Filiz Okumuş, Ali Timucin Atayoglu

Pages : 196-208

Doi:10.53445/batd.1758563

View : 91 | Download : 243

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu makale, doğum hizmetlerinde yaşanan dönüşümün bilim felsefesi perspektifinden kuramsal olarak ele alınmasını amaçlamaktadır. Thomas S. Kuhn’un paradigma kuramı çerçevesinde geliştirilen çalışmada, doğumda hâkim olan biyomedikal yaklaşımın tarihsel gelişimi incelenmiş ve günümüzde bu paradigmada yaşanan sınırlılıklara dikkat çekilmiştir. Geleneksel teknokratik paradigma, doğumu tıbbi bir olay ve kadın bedenini kontrol edilmesi gereken bir nesne olarak konumlandırırken normal doğumdan uzaklaşma ve artan sezaryen oranları doğum hizmetlerinde bir kriz dönemine işaret etmekte ve yeni bir paradigma ihtiyacını ortaya koymaktadır. Bu derleme çalışmasında, doğum yardımına dair üç temel paradigma tanımlanarak karşılaştırılmıştır: teknokratik (biyomedikal), hümanistik (biyopsikososyal) ve natüralistik (biyopsikososyal-spiritüel) paradigma. Özellikle natüralistik paradigma içerisinde yer alan holistik ebelik yaklaşımı; doğumu yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda psikolojik, sosyal ve spiritüel bir deneyim olarak değerlendiren bütüncül bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışma, doğum hizmetlerinde paradigmatik bir değişimin gerekliliğini vurgulamakta; sürekli ebe desteği, endikasyon temelli müdahale protokolleri, saygılı annelik bakımı ile geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yaklaşımlarının doğum hizmetlerine entegrasyonu gibi öneriler sunmaktadır. Bu önerilerin tümü, doğumu yalnızca fizyolojik bir süreç olarak değil; aynı zamanda kadının duygusal, sosyal ve spiritüel gereksinimlerini de gözeten bir bakım deneyimi olarak ele alan holistik ebelik yaklaşımının temel ilkeleriyle örtüşmektedir. Bu doğrultuda, ebelik eğitiminin ve sağlık politikalarının holistik yaklaşım doğrultusunda yeniden yapılandırılması, doğum hizmetlerinde paradigma değişimini destekleyecek stratejik bir adım niteliğindedir. Bununla birlikte, çalışmanın kuramsal bir derleme niteliğinde olması nedeniyle bazı yöntemsel sınırlılıkları bulunmaktadır. Bu nedenle, gelecekte holistik ebelik uygulamalarının etkililiğini değerlendirmek amacıyla çok merkezli, nitel ve karma yöntemli araştırmaların yürütülmesi önem arz etmektedir.
Keywords : Ebelik, holistik sağlık, maneviyat, hasta merkezli bakım, tamamlayıcı terapiler

ORIGINAL ARTICLE URL