Sağlıkta Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Bilgi, Tutum ve Bakış Açıları Ölçeklerinin Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması

Authors : Serpil Emikönel, İbrahim Türkmen

Pages : 517-530

Doi:10.34087/cbusbed.1653437

View : 131 | Download : 162

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz Giriş ve Amaç: Yapay zekânın sağlık hizmetlerinde kullanımı yaygınlaşmaktadır. Bu araştırmada, Truong ve arkadaşları (2023) tarafından geliştirilen sağlıkta yapay zekâ kullanımına yönelik bilgi, tutum ve bakış açısı ölçeklerinin Türkçe’ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin test edilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı, metodolojik ve nicel bir saha araştırması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Uşak Üniversitesi’ndeki sağlık bölümlerinde öğrenim gören 2.554 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden ve Uşak Üniversitesi’nde öğrenim gören 761 sağlık öğrencisinden (336 hemşirelik ve 425 ön lisans öğrencisi) toplanmıştır. Araştırma verileri sağlık öğrencilerinin sosyo-demografik özelliklerine ilişkin “Kişisel Bilgi Formu” ve “Sağlıkta Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Bilgi, Tutum ve Bakış Açısı Ölçekleri” kullanılarak toplanmıştır. Ölçeklerin anlaşılırlığının test edilmesine yönelik 50 sağlık öğrencisiyle yüzyüze pilot çalışma yürütülmüştür. Ölçeklerin geçerliğine yönelik dil, kapsam ve yapı geçerliği analizleri yapılmıştır. Ölçeklerin güvenilirliğine yönelik “Cα, AVE ve CR değerleri, madde-toplam korelasyonları, %27’lik alt-üst grup karşılaştırmaları ve test-tekrar test” analizleri yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Bulgular: Ölçekler dil geçerliğinin sağlanması için beş aşama sonucunda Türkçe’ye çevrilmiştir. Kapsam geçerliği kapsamında 11 uzmandan görüş alınmış olup madde kapsam geçerlik oranı 0,73 ile 1,00 arasında değişmektedir. Yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda sağlıkta yapay zekâ kullanımına yönelik bilgi ölçeğinin 6 madde ve tek boyutlu, tutum ölçeğinin 16 madde ve üç boyutlu, bakış açısı ölçeğinin 7 madde ve tek boyutlu olduğu tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analiz sonucunda ölçeklerin açıklayıcı faktör analizinde elde edilen yapılarının kabul edilebilir uyum indeks değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Ölçeklerin Cα ve CR değerlerinin 0,70’den AVE değerlerinin 0,50’den, madde-toplam korelasyonlarının 0,30’dan yüksek olduğu görülmektedir. Katılımcılardan %27’lik alt ve üst grup madde karşılaştırmasında anlamlı farklılık olduğu, test-tekrar test analizi sonucunda ise anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırmada, sağlıkta yapay zekâ kullanımına yönelik bilgi, tutum ve bakış açısı ölçeklerinin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Sağlıkta yapay zekâ, yapay zekâ bilgisi, yapay zekâ tutumu, yapay zekâ bakış açısı, ölçek uyarlama

ORIGINAL ARTICLE URL