Çocuğu Otizm Tanısı Alan ve Sağlıklı Çocuğu Olan Ebeveynlerde Aşı Tereddüttü ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Vaka Kontrol Çalışması

Authors : Deniz S. Yorulmaz Demir, Hilal Kurt Sezer

Pages : 538-549

Doi:10.34087/cbusbed.1667200

View : 74 | Download : 61

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Giriş ve Amaç: Bu araştırma çocuğu otizm tanısı alan ve sağlıklı çocuğu olan ebeveynlerin, çocukluk dönem aşılarına yönelik görüşleri, aşı tereddütleri ve risk faktörlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma Karma desen yürütülmüştür. Araştırma verileri Tanıtıcı özellikler soru formu, Ebeveynlerin Çocukluk Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, 1 Ocak – 31 Mart 2024 tarihleri arasında yüz yüze toplanmıştır. Araştırma nicel verileri sayı, yüzde, ki-kare testleri ve logistik regresyon analizi; nitel verileri ise tematik analiz yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya 40 vaka ve 78 kontrol grubu toplam 188 ebeveyn alınmıştır. Vaka grubunun %92.5’i kontrol grubunun ise %11.5’i aşılara karşı tereddütlüdür. Vaka grubunda yer alan ebeveynlerde aşıların zararlı ve gerekli olmadığı düşüncesi daha yaygın iken; çocuklarının eksik aşılı olma durumu daha fazladır. Aşı tereddüttü için risk faktörleri incelendiğinde aşıların yararlı ve gerekli olmadığı düşüncesi 23.33 kat (%95Cl: 0.007-0.653), çocuğun otizm tanısı alması 8.01 kat (%95Cl: 0,000-0.118) ve çocuğa suçiçeği aşısı 7.22 kat (%95Cl: 0.042-5.944) aşı tereddüdü riskini artırmaktadır. Ebeveynler ile yapılan nicel görüşmelerde temalar aşı düşünceleri, aşı tereddütleri ve otizm tanısı ile aşı süreçleri olmak üzere 3 ana tema ve 8 alt tema altında toplanmıştır. Sonuç: Aşıların yararlı olmadığı düşüncesinin aşı tereddüttü için en önemli risk faktörü olduğu dikkate alınarak, bulaşıcı hastalıkların ciddiyeti ve aşıların sağladığı yararlar hakkında bilgilendirmelerin yapılması, sosyal medyada uzman olmayan kişiler tarafından yapılan aşı paylaşımlarının kontrolünün sağlanması önerilmektedir.
Keywords : Aşılar, Otizm spektrum bozukluğu, Ebeveynler

ORIGINAL ARTICLE URL